Het onderwijslandschap na Bologna

De invoering van het Bachelor-Master systeem in Europa is de grootste onderwijshervorming die we ooit hebben gehad en is historisch te noemen. Het startte allemaal met de verklaring van Bologna tussen de Europese onderwijsministers in juni 1999. Hierin werd de creatie van een Europese onderwijsruimte van het hoger onderwijs naar voor gebracht als middel bij uitstek om de mobiliteit van de Europese burgers aan te moedigen, hun integratie op de Europese arbeidsmarkt te faciliteren en algemeen om de ontwikkeling van het Europese continent te bevorderen. Deze doelstellingen impliceerden een veel grotere compatibileit en harmonisering tussen de verschillende systemen van het hoger onderwijs in Europa. We zijn nu bijna 10 jaar verder. Al onze opleidingen werden grondig herdacht en omgevormd, rekening houdend met de noden van een snel evoluerende maatschappij. We hebben de omvormingen uitgevoerd met een rode draad doorheen de opleidingen : flexibel en modern onderwijs in kleine groepen ondersteund door de meest recente ICT-voorzieningen en gebruik makend van onderwijsmethodes die jonge mensen aanspreken. We hebben er ook naar gestreefd voldoende ruimte in het studietraject te voorzien om buitenlandse ervaringen op te doen en we stimuleren onze studenten hun blik op de wereld te verbreden.

Ten gevolge van het flexibiliseringsdecreet is de jaarindeling van de opleidingen vervaagd en worden opleidingen verzamelingen van opleidingsonderdelen. Naast modeltrajecten krijgen de studenten ook de mogelijkheid om in functie van hun specifieke mogelijkheden en noden via individuele trajecten hun opleiding samen te stellen en credits te verzamelen die leiden tot het behalen van een academische graad.

Het semestersysteem laat toe dat de studenten bepaalde opleidingsonderdelen na 6 maanden kunnen afronden of dat ze een volledig semester naar het buitenland kunnen.
Voor ons houdt flexibiliteit ook in dat we gekozen hebben voor breed vormende bacheloropleidingen met zoveel mogelijk bruggen naar verschillende masteropleidingen. Op deze manier zorgen we ervoor dat onze studenten tijdens de bachelor algemene academische competenties verwerven en tegelijk met voldoende diepgang het wetenschapsdomein verkennen waarin ze tijdens hun master-opleiding zullen specialiseren.

Van de mogelijkheden die het flexibiliseringsdecreet de Vlaamse hoger onderwijsinstellingen biedt, willen we maximaal gebruik maken om aantrekkelijke en transparante trajecten te creëren. Het opleidingsaanbod voor werkende studenten, voor studenten met een handicapsituatie, voor studenten van buitenlandse afkomst en voor topsporters willen we verder bestendigen en de faciliteiten voor deze doelgroepen verder uitbreiden.

De vinger aan de pols

Kwaliteitsbewaking is voor ons een prioriteit. Na elk semester worden de docenten en alle opleidingsonderdelen door de studenten geëvalueerd. Afhankelijk van de resultaten bestaan er procedures voor bijsturing en remediëring. We zijn er fier op dat de grote meerderheid van de opleidingsonderdelen positief worden beoordeeld. De studenten zijn ook vertegenwoordigd in alle opleidingsraden, wat hen toelaat actief en op een continue wijze mee te werken aan de uitwerking en kwaliteitsverbetering van de onderwijsprogramma’s.

Kwaliteit van onderwijs wordt ook gemeten aan het aanbod van diverse onderwijsvormen. De Vrije Universiteit heeft als traditie, het vrij onderzoek indachtig, het theoretisch onderwijs te ondersteunen met praktische oefeningen, laboratoriumexperimenten, vaardigheidstrainingen. Deze practica worden beschouwd als volwaardige opleidingsonderdelen en vertegenwoordigen in vele opleidingen een groot aantal studiepunten. Onze afgestudeerden zijn ervoor gekend de handen uit de mouwen te kunnen steken en probleemoplossend te denken. Ze zijn klaar om in de maatschappij te functioneren.

Onderwijsvernieuwingsinitiatieven worden ondersteund en in de programma’s opgenomen. Ze hebben als doel op een dynamische en moderne manier kennis en vaardigheden aan te leren, door gebruik te maken van moderne ICT technieken en electronische leerplatforms, door te werken in kleine groepen. Op beide campussen van de Vrije Universiteit Brussel is er een Centrum voor Studiebegeleiding, waar elke student op elk ogenblik van de dag terecht kan voor zijn vragen, waar hij individueel of in kleine groepen vaardigheden kan oefenen en examens voorbereiden, waar assistenten en docenten spreekuur hebben.
Tenslotte worden onze opleidingen ook periodisch gevisiteerd, wat toelaat ze te toetsen aan deze van de andere Vlaamse universiteiten en van bijsturingen uit te voeren indien nodig. We gaan er fier op dat we deze externe kwaliteitstoetsen met glans doorstaan, wat ons sterkt in onze visie op het onderwijs en ons aanmoedigt ons concept van competentiegericht en flexibel onderwijs verder uit te bouwen. Al onze opleidingen voldoen aan de strenge decretale kwaliteitsvereisten, getuige daarvan hun accreditatie door de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie.

Uitbreiden van ons aanbod

De Vrije Universiteit Brussel en de Erasmushogeschool Brussel zijn associatiepartners, verenigd tot de Universitaire Associatie Brussel. Samen hebben ze een breed opleidingsaanbod in verschillende studiegebieden. De associatie heeft als opdracht het opleidingsaanbod van beide instellingen op elkaar af te stemmen en vlotte overgangen van professionele bachelors naar academische masters mogelijk te maken. Een proces van integratie van bepaalde masters van beide instellingen is aan de gang, wat een grotere flexibiliteit, een breder aanbod en een optimaal gebruik van middelen toelaat. Het idee van institutionele samenwerking wil de Vrije Universiteit Brussel ook uitbreiden naar andere instellingen in Brussel, in Vlaanderen en in Europa, zodat onze studenten vlot kunnen doorstromen naar andere opleidingen en we ook studenten van elders kunnen ontvangen. Dit kadert in onze visie een kwalitatief hoogstaande onderwijsruimte te creëren. De Vrije Universiteit Brussel wil aldus van haar studenten kritisch en vrij denkende wereldburgers maken, trouw aan haar principes.

Prof. Dr. Y. Michotte
Vicerector Onderwijs