Sinds het ontstaan van de mensheid hebben filosofen de gewoonte bij alles wat er bestaat en gebeurt vragen te stellen. Waarom is er ‘iets’ veeleer dan ‘niets’? Is de ‘waarheid’ aanwezig in de dingen of is zij een product van ons denken zelf? Wat is de zin van het leven? Waarom is er onrecht in de wereld? De filosoof is iemand die afstand neemt van zijn leefomgeving, om dan aan de hand van lectuur en studie van boeken enerzijds en van gesprekken met geestesgenoten anderzijds, te reflecteren over de eerste en de laatste dingen. Hij hoopt met zijn discussies en teksten bij te dragen tot een beter begrip van de wereld en tot de verwezenlijking van de menselijkheid. En dat al meer dan 2500 jaar lang.


Nieuwsberichten

In het najaar begeleidt Prof. em. Antoon Van den Braembussche in boekhandel De Groene Waterman te Antwerpen een leesgroep rond Hegel, waarin één van de meest beroemde teksten uit de Westerse filosofie centraal staat, namelijk het Voorwoord tot de Fenomenologie van de Geest.

In de bijeenkomsten wordt onder deskundige leiding aan een close reading gedaan van de tekst. De bespreking is allereerst gericht op de vraag naar de betekenis van de tekst. Hierbij wordt niet enkel aandacht besteed aan de manifeste maar ook aan de impliciete betekenis: aan datgene wat als het ware stilzwijgend wordt voorondersteld. Of met andere woorden: de intertekstuele ruimte waarin de tekst fungeert. In derde instantie wordt ook gekeken naar de implicaties van de tekst voor de (huidige) filosofie in het algemeen.

Voor meer info en een kalender, zie de site van de organisator.

terug naar boven


Op donderdag 12 mei 2016 van 16u tot 19u (G.1.020) wordt het college Thema’s wijsbegeerte van de Nieuwe tijd. Rede, autonomie en macht van Sonja Lavaert afgesloten met een open discussie.

Van de studenten die ingeschreven zijn in de cursus, dag- en werkstudenten, wordt verwacht dat ze minstens één inhoudelijke vraag op tafel leggen waarover zal worden gediscussieerd. Alle behandelde thema’s kunnen aan bod komen.

De Quodlibet-les sluit het academiejaar af en staat open voor alle geïnteresseerden, en in het bijzonder voor oud-studenten van de cursussen Thema’s wijsbegeerte van de Nieuwe tijd en Interpretatie Filosofische teksten Verlichting van FILO, en voor de studenten van de cursussen en Taal en maatschappij. Moderne en kritische theorieën van TTKA.

terug naar boven


A conference organized by the Centre for Logic and Philosophy of Science. Date: 5-6 July 2016. Venue: University Foundation, Brussels. Call for papers closes on 24 April 2016.

The conference theme is the diffusion of Newton’s thought during the first half of the eighteenth century across Europe. The seeming ease with which Newton’s ideas were diffused has long been described as self-evident. State-of-the-art research has, however, shown that the spread and success of Newton’s corpus was far from obvious. More particularly, it has been suggested that the successful diffusion of Newton’s ideas was not merely determined by the obvious merits of the scientific claims which Newton developed in his two major works, the Principia (first edition: 1687) and the Opticks (first edition: 1704), but also by local factors and contexts, such as inter alia: (a) already established scholarly and educationally dominant traditions or systems; (b) theological and religious fractions, sensibilities, and worldviews; and (c) metaphysical and methodological orientations. Seen from this perspective, if we want to fully understand the successful spread of Newton’s ideas, we need to take into account the multifarious ways in which his ideas were appropriated in order to meet local ‘needs’. At the same time, we need to pinpoint the characteristics of those very ideas in virtue of which they could be successfully ‘exported’ to different intellectual and scientific hubs across Europe. The scientific committee welcomes presentations that contribute to our understanding of the spread of Newton’s thought across Europe from approximately 1700 to 1750.

For more details, see the conference website.

terug naar boven


Humanisme, weerbaarheid (veerkracht)
en de hermeneutiek van voorbeeldfiguren

Prof. dr. Joachim Duyndam
(Socrates hoogleraar Wijsbegeerte, Universiteit voor Humanistiek, Utrecht)

Woensdag 9 december 2015 van 14u tot 16u
Vrije Universiteit Brussel, Pleinlaan 2, 1050 Elsene, lokaal D.3.11

Joachim Duyndam studeerde filosofie aan de universiteiten van Utrecht, Nijmegen en Amsterdam, waar hij in 1984 cum laude afstudeerde bij de hermeneutische filosoof prof. dr. Theo de Boer. Hij promoveerde in 1997 op een onderzoek naar empathie en inlevingsvermogen (Denken, passie en compassie). Duyndam is onderzoeksleider van het interdisciplinaire onderzoeksproject Geestelijke Weerbaarheid en Humanisme. Hij houdt zich in dit verband bezig met de betekenis van voorbeeldfiguren in humanisme en humanistiek. In relatie tot dit thema publiceert hij, vanuit humanistiek perspectief, over zaken als mimesis, empathie, generositeit, vergeving, uniciteit, vernedering, vriendschap; en over denkers als E. Levinas, M. Heidegger en R. Girard.

Meer info: Prof. dr. Gily Coene (gcoene@vub) of Dhr. Jan Van den Brande.
Vrije toegang, maar graag vooraf een seintje naar: Jan.Van.Den.Brande@vub.ac.be.

Met de steun van de Vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschappen.

terug naar boven


Een nieuwe uitgave in de reeks Humanismen van VUBPRESS, samengesteld door Gily Coene en Marc Van den Bossche.

Vrijheid van religie en neutraliteit van de overheid lijken een verworven recht. Onder vrijzinnig, atheïstisch of humanistisch geïnspireerde auteurs tekent zich echter een duidelijke breuklijn af in de discussie over hoe de publieke ruimte kan ingevuld worden.

Aan de ene kant vinden we fervente voorvechters van het ‘vrij zijn van religie’ (freedom from) en van een strikte neutraliteit, aan de andere kant wordt vrijheid van religie (freedom of) benadrukt en een inclusieve of pluralistische neutraliteit verdedigd. Een debat als dat over het hoofddoekenverbod heeft deze breuklijn duidelijk naar voren laten komen.

Verschillende auteurs belichten deze thematiek vanuit filosofisch, ethisch, sociologisch en juridisch perspectief.

De reeks Humanismen wil het denken over de hedendaagse condition humaine op een prikkelende en eigenzinnige manier stimuleren. Het begrip ‘humanisme’ krijgt een zeer ruime omschrijving: respect voor de mens in zijn diversiteit en pluraliteit en voor de manier waarop individuen zoeken naar identiteit en zingeving.

Je kan deze uitgave bestellen via de site van ASP.

terug naar boven


Op donderdag 17 december 2015 van 16u tot 19u (D.3.08) wordt het college Interpretatie filosofische teksten van de Verlichting. Verlichting en democratie / Kritiek en mythen van de Verlichting van Sonja Lavaert afgesloten met een open discussie.

Van de studenten die ingeschreven zijn in de cursus, dag- en werkstudenten, wordt verwacht dat ze minstens één inhoudelijke vraag op tafel leggen waarover zal worden gediscussieerd. Alle behandelde thema’s kunnen aan bod komen.

De Quodlibet-les sluit het semester af en staat open voor alle geïnteresseerden, en in het bijzonder voor studenten FILO en oud-studenten van de cursussen Filosofische teksten van de Verlichting en Thema’s wijsbegeerte van de Nieuwe tijd.

terug naar boven


Horkheimer’s and Adorno’s
Dialectic of Enlightenment
in a historical-philosophical perspective

Marburg, 20-21 May 2016

org.: Prof. Dr. Sonja Lavaert (Brussel) / Prof. Dr. Winfried Schröder (Marburg)

The ideals of the Enlightenment – emancipation, autonomy, progress, rational critique of traditional values and truth-claims – have always stirred vivid controversy. The most rigorous attack launched against them was elaborated in Max Horkheimer’s and Theodor W. Adorno’s Dialectic of Enlightenment (1947) which still inspires contemporary critics of modernity and rationality. Their charge that the Enlightenment, instead of promoting emancipation and humanistic values, had in fact catastrophic effects is based both on a general critique of rationality and an analysis of the thought of philosophers whom they regarded as protagonists of the Enlightenment: Bacon, Spinoza, Kant and de Sade. Though, in Horkheimer’s and Adorno’s understanding, ‘Enlightenment’ is not identical with the philosophical movement of the siècle des Lumières, but rather a phenomenon originating in the very beginning of the occidental civilization, only 17th- and 18th-century philosophers fully revealed its ambivalent and even detrimental essence which ultimately paved the way to the anti-humanism of the subsequent periods and even to the fascist ideologies of the 20th century.

While Horkheimer’s and Adorno’s general critique of rationality has been intensely discussed in recent decades, historians of philosophy have rarely paid attention to the question whether the named protagonists of the Enlightenment are in fact appropriate witnesses for the central thesis of the Dialectic of Enlightenment. The aim of this conference is therefore to assess the adequacy of Horkheimer’s and Adorno’s overall picture of the Enlightenment movement and of their interpretation of Bacon, Spinoza, Kant and de Sade. Furthermore, other philosophers – e.g. Bentham – who might warrant Horkheimer’s and Adorno’s claims will be included, as well as authors who offered similar diagnoses of a ‘Dialectic of Enlightenment’, like e.g. Moses Mendelssohn.

Speakers: Timo Airaksinen (Helsinki), Samuel Fleischacker (Chicago), Petra Gehring (Darmstadt), Pierre-François Moreau (Lyon), Gunzelin Schmid Noerr (Mönchengladbach), James Schmidt (Boston), Dietrich Schotte (Marburg), Else Walravens (Brussels).

More information:
Prof. dr. Sonja Lavaert
Vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschappen / ETHU
Vrije Universiteit Brussel
Pleinlaan 2 – 5C444
B-1050 Brussel

terug naar boven


International workshop: Mathematical aims beyond justification.

Date and venue: 10-11 December 2015, Rubens Auditorium, Royal Flemish Academy of Belgium for Science and the Arts

Call for papers: abstracts (300-500 words) are to be submitted through Easychair before 20 September 2015.

More details: see the conference website.

terug naar boven


International workshop: Eighteenth-century natural philosophy and physics.

Date and venue: 16 September 2015, Pleinlaan 2, 1050 Brussels, room D.3.04 (D Building)

Organizer: Steffen Ducheyne, Centre for Logic and Philosophy of Science

Programme:
9.30-10.00 a.m.: Welcome and Coffee
10.00-10.35 a.m.: Iulia Mihai (Ghent University), ‘D’Alembert and Euler on the Wave Equation’
10.35-11.10 a.m.: Jip van Besouw (Vrije Universiteit Brussel), ’s Gravesande on scientific methodology: Calvinist-Leibnizian Metaphysics in Defence of Newtonian Physics?
11.10-11.30 a.m.: Coffee Break
11.30-12.05 a.m.: Marco Storni (École normale supérieure), ‘Maupertuis’ Argument for Newtonianism: Between Logic and Rhetoric’
12.05-12.40 a.m.: Yannick Van den Abbeel (Vrije Universiteit Brussel), ‘Maupertuis and The Principle of Least Action’
12.40-14.00 a.m.: Lunch
14.00-14.45 a.m.: Anne-Lise Rey (Université de Lille I), ‘La démonstration a posteriori du principe de conservation des forces vives par W. J. ’s Gravesande: Une conversion à la métaphysique leibnizienne des corps?’
14.45-15.30 a.m.: Steffen Ducheyne (Vrije Universiteit Brussel), ‘Peter van Musschenbroek’s ‘Newtonianism’ Reconsidered’
15.30-16.00 a.m.: break
16.00-16.45 a.m.: Marij van Strien (Max Planck Institute for History of Science), ‘The Law of Continuity, Determinateness, and the Mathematizability of Nature: Boscovich and his Contemporaries’

Attendance is free, but registration is REQUIRED, on a first come, first served basis. To register please send an e-mail to steffen.ducheyne@vub.ac.be.

terug naar boven


A vacancy is available for a four-year PhD studentship ‘Newtonianism abounds in variety: Petrus van Musschenbroek’s experimental methodology’ (1 January 2016 – 31 December 2019; full-time). The research project is funded by the Research Foundation – Flanders (FWO). The doctoral student will conduct his or her doctoral research under the supervision of Prof. dr. Steffen Ducheyne. Deadline for application is 31 October 2015. A pdf-file with full information can be found here.

terug naar boven


©2004-2016 • Vrije Universiteit Brussel • Pleinlaan 2 • 1050 Elsene • Tel.: 02/629.21.11 • info@vub.ac.bedisclaimer
Wordpress-sjabloon (o.b.v. VUB-huisstijl) door Robrecht Vandemeulebroeckewebmaster VUBwebmaster FILO