Sinds het ontstaan van de mensheid hebben filosofen de gewoonte bij alles wat er bestaat en gebeurt vragen te stellen. Waarom is er ‘iets’ veeleer dan ‘niets’? Is de ‘waarheid’ aanwezig in de dingen of is zij een product van ons denken zelf? Wat is de zin van het leven? Waarom is er onrecht in de wereld? De filosoof is iemand die afstand neemt van zijn leefomgeving, om dan aan de hand van lectuur en studie van boeken enerzijds en van gesprekken met geestesgenoten anderzijds, te reflecteren over de eerste en de laatste dingen. Hij hoopt met zijn discussies en teksten bij te dragen tot een beter begrip van de wereld en tot de verwezenlijking van de menselijkheid. En dat al meer dan 2500 jaar lang.


Nieuwsberichten

Op donderdag 22 december 2016 van 16u tot 19u (D.3.10) wordt het college Interpretatie filosofische teksten van de Verlichting. Verlichting en democratie / Verlichting en verbeelding / Kritiek en mythen van de Verlichting van Prof. Sonja Lavaert afgesloten met een open discussie.

Van de studenten die ingeschreven zijn in de cursus, dag- en werkstudenten, wordt verwacht dat ze minstens één inhoudelijke vraag op tafel leggen waarover zal worden gediscussieerd. Alle behandelde thema’s kunnen aan bod komen.

De Quodlibet-les sluit het semester af en staat open voor alle geïnteresseerden, en in het bijzonder voor studenten FILO en oud-studenten van de cursussen Filosofische teksten van de Verlichting en Thema’s wijsbegeerte van de Nieuwe tijd.

Voor meer informatie zich wenden tot Prof. Sonja Lavaert.

terug naar boven


Human(art)istic Project onderzoekt de betekenis van een vrij(kunst)zinnig humanisme op basis van volgende pijlers:

  • Een jaarlijks forum voor reflectie en dialoog over de invloed van maatschappelijke en technologische ontwikkelingen op onze denk- en leefwijze.
  • Een permanent platform waar wetenschappers uit verschillende disciplines, kunstenaars, professionelen en ervaringsdeskundigen hun visies kunnen uitwisselen.
  • Het toekennen van een centrale plaats aan diverse kunstvormen en media. Kunst en creativiteit bevorderen het experimentele vermogen en maken nieuwe denkbeelden waarneembaar en publiek.
  • Het opstarten van pilootprojecten die de gemeenschapsvorming en de menselijkheid bevorderen in Brussel.

Officiële Lancering: 13 december 2016, 13u30 tot 24u, Beursschouwburg Brussel. → meer info

terug naar boven


Op 1 december 2016, 17.30u, wordt in het Paleis der Academiën de Frans Van Cauwelaertprijs door voorzitter Herman van Rompuy uitgereikt aan Prof. dr. Steffen Ducheyne.

Dit voor zijn uitmuntend en internationaal gewaardeerd onderzoek over de ontwikkeling van de wetenschappelijke methode van de 17de tot de 19de eeuw, o.m. bij Isaac Newton en vele andere geleerden.

De laureaat zal over zijn onderzoek een uiteenzetting geven voor een algemeen publiek, getiteld Aspecten van de ontwikkeling van de wetenschappelijke methode van de zeventiende tot negentiende eeuw.

meer informatie

terug naar boven


David Hume: een filosofie van het romaneske. Onmacht van de rede en macht van de verbeelding

David Hume staat vooral bekend als scepticus en discussies met zijn denken gaan al vlug de epistemologische toer op. Daardoor geraakt een andere kant van zijn filosofie, en misschien wel de interessantste, op de achtergrond verzeild. Hume heeft namelijk ook een heel realistisch, niet moraliserend, sympathiek beeld opgehangen van de ‘menselijke natuur’, waarin de verbeelding de centrale rol krijgt. Zorgvuldig gaat hij na hoe de stroom van voorstellingen (‘ideas’) en de stroom van de hartstochten verlopen en hoe ze op mekaar inhaken en mekaar beïnvloeden. Hume verlegt zo de aandacht van de vraag of een voorstelling objectief waar is naar de vraag hoe de levendigheid van sterke indrukken overgedragen wordt op voorstellingen die ermee geassocieerd worden en hoe dus de overtuigingen tot stand komen die ons gedrag motiveren. De filosofie van Hume is doordrongen van dezelfde geest als die van de roman (die in het 18-eeuwse Engeland zo’n hoge vlucht nam). Ook daar worden ideeën (zoals verkondigd door een of ander personage) niet gepresenteerd als objectieve waarheid maar worden ze gekoppeld aan het temperament, de eigenzinnigheden, de hartstochten van het personage. En zo worden ze belichaamd en vermenselijkt.

Wanneer: Donderdag 8 december 2016 – 16.00-18.00

Waar: Vrije Universiteit Brussel, Pleinlaan 2, 1050 Brussel, lokaal D.2.15

Johan Moyaert, van opleiding natuurkundig ingenieur en filosoof, was assistent van Rudolf Boehm aan de UGent en van 1980 tot 1997 hoofdredacteur van het filosofietijdschrift Kritiek. Hij heeft gepubliceerd over Adam Smith, de Tocqueville, Feuerbach, Marx, Sartre, Merleau-Ponty en Ch. Lasch. Hij is de auteur van Kritiek van de ascetische rede (2004). Hij geeft regelmatig lezingen in de reeks ‘Kopstukken van de filosofie’.

De gastlezing is open voor alle geïnteresseerden.
Voor meer informatie, contacteer sonja.lavaert@vub.ac.be.

terug naar boven


Spinozism in the late Enlightenment: the Pantheism Controversy
Winfried Schröder, Philipps-Universität Marburg

Pantheism is the view that God is identical with the universe. The term, a composition of the Greek words πᾶν pān “all”/“the cosmos” and θεός theós “God”, was coined only in the late 17th century, but pantheistic views have a longstanding tradition going back to ancient and Renaissance philosophy. After the Irish freethinker John Toland   (Pantheisticon, 1720) advocated it in the early 18th century, it became a major current in the metaphysics of the Enlightenment and a heatedly discussed alternative to Christian theism. From the 1780s onwards Spinozism was usually labeled as ‘pantheism’.
The lecture will give special emphasis to the following topics: pantheism in the pre-Enlightenment philosophy; John Toland’s pantheism; Lessing and the ‘Pantheism Controversy’; the relationship of pantheism and atheism; the question whether Spinozism is correctly understood as pantheism.

When: Thursday, 24 November 2016 – 16.00 tot 18.00
Where: Vrije Universiteit Brussel, Pleinlaan 2, 1050 Brussel, room D.2.15

Winfried Schröder is professor of philosophy at the Philipps-Universität Marburg. He is the author of Spinoza in der deutschen Frühaufklärung (1987) and a leading specialist on the clandestine philosophical literature of early modernity. He delivered a translation into German and critical edition of the Traité des trois imposteurs, Traktat über die drei Betrüger (1992). His Ursprünge des Atheismus (1998/2012) is a standard work and held to be the most authoritative treatment of the genre. He published i.a. Moralischer Nihilismus (2002/2005), Gestalten des Deismus (2010), Athen und Jerusalem. Die philosophische Kritik am Christentum in Antike und Neuzeit (2011), and Reading between the lines. Leo Strauss and the history of early modern philosophy (2015). Most recently he edited, with Sonja Lavaert, The Dutch Legacy. Radical Thinkers of the 17th Century and the Enlightenment (2016).

The Lecture is free and open to all interested.
For more information, please contact: sonja.lavaert@vub.ac.be

terug naar boven


Society for Phenomenology and Media
19th Annual Conference
‘Living in the Anthropocene’

March 15-17, 2017
Free University of Brussels, Belgium

The Society for Phenomenology and Media (SPM) is pleased to receive abstracts (200 words maximum) for consideration of inclusion in its 19th annual international conference. The conference will be sponsored and hosted by the Free University of Brussels (VUB), Belgium.

Proposals for 3-person panels are also accepted. These should be organized around specific media — for example: film, the Internet, mobile communication, medieval manuscripts, print media (books, newspapers, and magazines), stage drama, television, visual art, dance, etc. Panel proposals should include three papers, one of them by the panel organizer. Individual abstract submissions are assigned to a panel by the conference host.

The overarching theme of this year’s conference will be ‘Living in the Anthropocene.’ According to many climate and environmentalist scientists, we have entered a new phase in history: the anthropocene, in which the human (anthropos) has become the most influential factor, impacting significantly upon the earth’s atmosphere and biosphere – often in destructive ways. The notion of the anthropocene faces us with pressing questions concerning the status of technology, capitalism, industrialization, societal organization, and many more. At the conference, we want to investigate the anthropocene concept in the light of media – an underexposed angle up until now – and vice versa.

We kindly ask contributors to align their submission with the conference theme, but welcome proposals about all areas covered by the Society.

The Society for Phenomenology and Media encourages interdisciplinary approaches and theoretical diversity. Individual papers and panels need not be limited to phenomenological approaches. In the past, papers have come from diverse theoretical perspectives, including critical theory, cultural studies, hermeneutics, Marxism, New Historicism, post-colonial theory, pragmatism, semiotics, speech-act theory, and so on. Participants have come from a wide range of disciplines: philosophy, media studies, communications, psychology, history, political science, sociology, rhetoric, literary theory, cognitive science, cultural studies, and other fields.

Deadline for individual abstracts and panel proposals: October 30th, 2016.

Doctoral students are invited to submit proposals, but should note that SPM limits the number of papers from students.
Conference abstracts and panel proposals submitted are peer-reviewed. Papers accepted and presented are published in the SPM annual Conference Proceedings; selected papers are also published in Glimpse, the annual publication of SPM.

Organizers: Dr. Yoni Van Den Eede, Free University of Brussels (VUB) (coordinator); Dr. Pieter Lemmens, Radboud University Nijmegen; Society for Phenomenology and Media

For consideration, submit abstracts/panel proposals by using the EasyChair system at:
https://easychair.org/conferences/?conf=spm2017

For up-to-date information on the conference and the Society, see the SPM website:
http://phenomenologyandmedia.org

terug naar boven


Het Centrum voor Logica en Wetenschapsfilosofie – Vrije Universiteit Brussel
& Garant-Uitgevers

nodigen u van harte uit op het symposium:

Een holistische aanpak van de academische malaise

Vrijdag 14 oktober 2016, QD, van 13.45 uur tot 17.00 uur

De universitaire instelling van vandaag is niet langer de universiteit die de best mogelijke kennis produceert, kennis en vaardigheden optimaal overdraagt en voorbeeldig haar maatschappelijke rol speelt. Het huidige beleid forceert de universiteiten hun eigenheid te loochenen. De omstandigheden waaronder vandaag aan de universiteit wordt gewerkt, zijn de laatste twee decennia geëvolueerd naar zeer nadelig voor zowel de kennisontwikkeling als voor de mens die kennis ontwikkelt. De cumulatieve schade op wetenschap en personeel is groot: een derde gaat slordig te werk, het aantal psychische stoornissen neemt toe. Toch is zelfs in de nabije toekomst een beter, zelfs optimaal academisch klimaat haalbaar. Maar dan moet wel drastisch de ‘vermarkting’ van de universitaire wereld gecoördineerd worden aangepakt.

Vijf sprekers gaan vanuit hun eigen ervaringen dieper in op de problematiek:

Ruud Abma, auteur van ‘De publicatiefabriek’ (Vantilt), cultuurpsycholoog en wetenschapsonderzoeker bij de Universiteit Utrecht.
Irina Veretennicoff, co-auteur van de recente KVAB-publicatie ‘Het professoraat anno 2016’, emeritus van de Vrije Universiteit Brussel.
Gustaaf Cornelis, initiatiefnemer, auteur van ‘Wetenschapsethisch manifest: Blauwdruk van een vernieuwde universiteit’ (Garant), docent wetenschapsfilosofie aan de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Antwerpen.
Sigrid Vertommen, bezieler van een nieuwe slow-science beweging, assistente aan de Vakgroep Conflict en Ontwikkelingsstudies van de Universiteit Gent.
Sylvia Wenmackers, onderzoeksprofessor bij het Centrum voor Logica en Analytische Wijsbegeerte van de KU Leuven, doctor in de fysica en in de wetenschapsfilosofie, schrijft naast academische artikels ook spitante blogs en columns over wetenschap voor Eos.

Na de lezingen bieden de organisatoren een drankje aan.

Een gesigneerd exemplaar van ‘Wetenschapsethisch manifest: Blauwdruk van een vernieuwde universiteit’ kan ter plaatse worden aangeschaft (€ 22,-).
Info over het boek: http://www.maklu.be/MakluEnGarant/BookDetails.aspx?ID=9789044134353

Deelnemen is gratis, aanmelden is noodzakelijk. Wilt u aanwezig zijn, klik hier.

terug naar boven


In het najaar begeleidt Prof. em. Antoon Van den Braembussche in boekhandel De Groene Waterman te Antwerpen een leesgroep rond Hegel, waarin één van de meest beroemde teksten uit de Westerse filosofie centraal staat, namelijk het Voorwoord tot de Fenomenologie van de Geest.

In de bijeenkomsten wordt onder deskundige leiding aan een close reading gedaan van de tekst. De bespreking is allereerst gericht op de vraag naar de betekenis van de tekst. Hierbij wordt niet enkel aandacht besteed aan de manifeste maar ook aan de impliciete betekenis: aan datgene wat als het ware stilzwijgend wordt voorondersteld. Of met andere woorden: de intertekstuele ruimte waarin de tekst fungeert. In derde instantie wordt ook gekeken naar de implicaties van de tekst voor de (huidige) filosofie in het algemeen.

Voor meer info en een kalender, zie de site van de organisator.

terug naar boven


Op donderdag 12 mei 2016 van 16u tot 19u (G.1.020) wordt het college Thema’s wijsbegeerte van de Nieuwe tijd. Rede, autonomie en macht van Sonja Lavaert afgesloten met een open discussie.

Van de studenten die ingeschreven zijn in de cursus, dag- en werkstudenten, wordt verwacht dat ze minstens één inhoudelijke vraag op tafel leggen waarover zal worden gediscussieerd. Alle behandelde thema’s kunnen aan bod komen.

De Quodlibet-les sluit het academiejaar af en staat open voor alle geïnteresseerden, en in het bijzonder voor oud-studenten van de cursussen Thema’s wijsbegeerte van de Nieuwe tijd en Interpretatie Filosofische teksten Verlichting van FILO, en voor de studenten van de cursussen en Taal en maatschappij. Moderne en kritische theorieën van TTKA.

terug naar boven


©2004-2016 • Vrije Universiteit Brussel • Pleinlaan 2 • 1050 Elsene • Tel.: 02/629.21.11 • info@vub.ac.bedisclaimer
Wordpress-sjabloon (o.b.v. VUB-huisstijl) door Robrecht Vandemeulebroeckewebmaster VUBwebmaster FILO