De bacheloropleiding bestaat uit drie studiejaren van elk 60 studiepunten. Je hebt de keuze uit twee mogelijkheden: ofwel kies je voor een opleiding volledig gewijd aan de Wijsbegeerte en de Moraalwetenschappen (het verplicht pakket opleidingsonderdelen wordt aangevuld met keuze-opleidingsonderdelen uit een uitgebreide lijst van opleidingsonderdelen die aansluiten bij een van de drie afstudeerrichtingen uit de masteropleiding), ofwel kies je voor een opleiding met een minor in een aanverwante wetenschap, namelijk Geschiedenis, Kunstwetenschappen en Archeologie, Communicatiewetenschappen of Latijn. Het verplicht pakket opleidingsonderdelen wordt dan aangevuld met opleidingsonderdelen uit een te kiezen minor. Mits het volgen van een verkort programma van 60 studiepunten kan een minoropleiding leiden naar een tweede bachelordiploma in de gekozen discipline. Dit tweede bachelordiploma geeft dan ook toegang tot de masteropleiding in deze discipline (uitgenomen voor Latijn).

  • In het eerste en het tweede jaar reiken we je basiskennis aan in disciplines zoals de geschiedenis van de filosofie, de logica en de ethiek. Tijdens de werkcolleges leer je je eigen standpunten beargumenteren, luister je naar de stellingen van anderen en leer je de teksten die je leest te interpreteren. Bij verschillende opleidingsonderdelen wordt dit gekoppeld aan het schrijven van korte verhandelingen of papers. Je leert ook op een efficiënte manier wetenschappelijke bronnen opzoeken. De opleiding hecht veel belang aan oorspronkelijk en adequaat denkwerk.
  • Vanaf het derde jaar bachelor worden opleidingsonderdelen aangeboden die het gezicht van de opleiding Wijsbegeerte en de Moraalwetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel bepalen. ‘Wetenschap en maatschappij’ toont hoe wetenschappelijke ontwikkelingen samenhangen met maatschappelijke evoluties. ‘Thema’s uit de hedendaagse wijsbegeerte’ gaat in op de postmoderne situatie van het cultuurfilosofisch denken en ‘Ethiek en politieke filosofie’ bediscussieert de wijze waarop levensbeschouwelijke opvattingen door de democratische rechtsstaat worden benaderd. Vanaf het derde jaar bachelor kan je kiezen voor het keuzepakket Humanistiek en Morele Begeleiding. Je kan ook de minor Humanistiek (20 studiepunten) volgen aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht. De bacheloropleiding wordt beëindigd door het afwerken van een bachelorpaper waaruit origineel, zelfstandig en gestructureerd filosofisch onderzoek blijkt. Tijdens heel de opleiding ontwikkel je je manier van denken. Je vormt een persoonlijke visie op belangrijke probleemstellingen, vertrekkende van het begrippenkader van een van de wijsgerige of moraalwetenschappelijke disciplines. Dat is de boeiende uitdaging waar je voor staat als student Wijsbegeerte en Moraalwetenschappen aan onze universiteit.

Welke opleidingsonderdelen heb je zoal?

De grote stromingen in de wijsbegeerte van de oudheid tot heden

“De oorlog is de vader van alle dingen” (Heraclitus), “Ken uzelf” (Socrates), “Het is nutteloos met meer te doen, wat kan gedaan worden met minder” (Ockham), “We hebben allen behoefte aan een achterkamertje voor ons alleen” (Montaigne), “Ik denk, dus ik ben” (Descartes), “Zijn is waargenomen worden” (Berkeley), “Handel alleen volgens die maxime waardoor je tegelijkertijd kunt willen dat zij een algemene wet wordt” (Kant), “Het ware is het ganse” (Hegel), “God is dood” (Nietzsche): dit is een greep uit de filosofische stellingen die dit opleidingsonderdeel vanuit een historisch en een actueel perspectief belicht.

Logica en wetenschapsfilosofie

Denken, nadenken, redeneren, discussiëren doen we allemaal. Naar de wereld kijken, observeren, dingen op een rijtje zetten en de verbanden proberen te zien, dat doen we eveneens. Het eerste is het startpunt op weg naar de logica, het tweede op weg naar de wetenschap. Maar welke wegen zijn interessant om te bewandelen? Kunnen we uitmaken wat ‘correct’ of ‘juist’ redeneren is? Kunnen we regels bedenken om aan ‘goede’ wetenschap te doen? Dat zijn de vragen die in dit opleidingsonderdeel aan bod komen.

Ethiek

De vraag naar de fundering van de moraal staat centraal. Vertrekkende van een historische blik op de ethiek komen we tot een overzicht van mogelijke antwoorden: metafysische ethiek, ethiek van de leefomgeving, intuitionistische ethiek, existentiële ethiek, evolutionistische ethiek. Belangrijke ethische noties zoals het ‘goede leven’, de ‘rechtvaardigheid’ en de ‘verantwoordelijkheid’ worden aan de hand van mens- en maatschappijwetenschappelijke theorieën uitgeklaard.

terug naar boven


In de masteropleiding heb je de keuze tussen drie afstudeerrichtingen: Logica en wetenschapsfilosofie, Cultuuren politieke filosofie en Moraalwetenschappen en humanistiek. Het betreft telkens een coherent pakket van opleidingsonderdelen die je als student toelaten je enigszins te specialiseren. De colleges sluiten hier nauw aan bij het lopend onderzoek van de respectievelijke onderzoeksgroepen.

  • In de afstudeerrichting Logica en Wetenschapsfilosofie wordt een brede waaier aangeboden van thema’s die te maken hebben met problemen uit de filosofische logica, de filosofie van de wiskunde en de semiotiek, maar evenzeer met onderwerpen uit de natuurkunde, de biologie en de cognitieve wetenschappen. De band met de maatschappij wordt hierbij geenszins uit het oog verloren, getuige de bijzondere interesses voor de relatie tussen religies en wetenschappen.
  • De afstudeerrichting Cultuur- en Politieke Filosofie behandelt problemen die te maken hebben met een invulling van het hedendaagse humanisme. De manier waarop subjectiviteit tot stand komt in een geglobaliseerde en multiculturele context wordt benaderd vanuit hedendaagse auteurs, maar ook blijft het historische element mee aanwezig in de opleiding.
  • In de afstudeerrichting Moraalwetenschappen en Humanistiek tenslotte ligt de focus op praktische en filosofische vraagstukken (o.a. migratie, globalisering, milieuproblemen, bioethische kwesties…). De humanistiek richt de aandacht ook specifiek op problemen in verband met zingeving en levensbeschouwing.

Daarnaast volg je ook nog een aantal opleidingsonderdelen uit de andere afstudeerrichtingen en de uitgebreide lijst aan keuze-opleidingsonderdelen. Een belangrijk aspect van de masteropleiding is de masterproef (± 1/3 van het totaal aantal studiepunten). Het eindresultaat van je eigen oorspronkelijk wijsgerig onderzoek is een uitvoerige verhandeling waarin je de resultaten van je opzoekwerk en reflecties op een coherente en boeiende wijze uiteenzet. Eens geslaagd, krijg je het diploma van Master in de Wijsbegeerte en Moraalwetenschappen met vermelding van de gekozen afstudeerrichting. De afstudeerrichting Moraalwetenschappen en humanistiek beantwoordt aan het educatief project van de leraar Moraal en de moreel consulent.

terug naar boven


Opmerkingen

(1) Alle varianten worden ook in het Bijzonder BegeleidingsProgramma (BBP) aangeboden. Hierin worden de studiedelen in de (voor)avond en/of op zaterdagen op gesynthetiseerde wijze gedoceerd. Zowel inhoudelijk als qua beoordeling zijn de programma’s volkomen gelijkwaardig met de normale varianten.

(2) Binnen de volgende opleidingen wordt in de bachelor een minor Wijsbegeerte en Moraalwetenschappen aangeboden, wat studenten achteraf toelaat via een verkort traject op versnelde wijze door te stromen naar onze masteropleiding: geschiedenis; kunstwetenschappen en archeologie; communicatiewetenschappen; politieke wetenschappen; toegepaste economische wetenschappen.

terug naar boven


In samenwerking met kwaliteitszorgmedewerker dr. Jolein De Ridder werden de bestaande leerresultaten in 2012 geherformuleerd en aan de domeinspecifieke leerresultaten van de opleidingen wijsbegeerte in Vlaanderen getoetst. De leerresultaten gelden niet alleen voor de studenten met een algemeen programma (model of individueel traject), maar ook voor de werkstudenten die het bijzonder begeleidingsprogramma volgen. Specifiek voor de opleiding aan de VUB zijn de leerresultaten in verband met de verbondenheid aan het beginsel van vrij onderzoek en de humanistische waarden. Deze levensbeschouwelijk georiënteerde opleiding bereidt de studenten voor op de functies van onderzoeker, leraar filosofie of niet-confessionele zedenleer, humanistisch consulent en tal van andere beroepen.

Wij onderscheiden leerresultaten die verband houden met kennis, vaardigheden en attitudes.

De bacheloropleiding beoogt basis- en gevorderde kennis van de filosofische disciplines: geschiedenis van de filosofie en hedendaagse cultuurfilosofie, praktische filosofie en moraalwetenschappen/humanistiek, logica en wetenschapsfilosofie. Daarnaast bevat de opleiding een basis wetenschappen. De vaardigheden omvatten: kritisch en betrouwbaar bronnen opzoeken, analyse en interpretatie van teksten, systematisch en oorspronkelijk denken, een probleemstelling afbakenen, deze mondeling en/of schriftelijk kunnen formuleren, beargumenteren, en conclusies uit een reflectie of een onderzoek trekken.

De masteropleiding streeft naar grondige kennis in één van de drie afstudeerrichtingen: logica en wetenschapsfilosofie; cultuur-, media- en politieke filosofie; moraalwetenschappen en humanistiek. De praktische vaardigheden uit de bacheloropleiding, die hun beslag krijgen in de bachelorpaper, worden verder aangescherpt in de masteropleiding en culmineren in de mondelinge bijdragen tijdens de werkcolleges en schriftelijk in de masterproef. De toekomstige maatschappelijke functies van de filosoof en moraalwetenschapper komen in de master sterker op de voorgrond: eventueel als onderzoeker, als leraar filosofie of niet-confessionele zedenleer, of als humanistisch consulent en tal van andere functies.

De overgang naar het BAMA-systeem, medio het vorige decennium, heeft een ingrijpende evolutie met zich meegebracht: van overwegend ex cathedra onderwijs naar een meer competentiegericht leren. Wat betreft specialisatie werden meer klemtonen gelegd die internationalisering mogelijk maken: wetenschapsgeschiedenis en filosofie van de wiskunde, geschiedenis van de politieke filosofie en de actualiteit van de Verlichting, filosofie van het pragmatisme en de virtuele media, genderstudies en (bio)ethiek. Het aantrekken van de Leerstoel Humanistiek heeft geleid tot het sterker beklemtonen van leerresultaten die verband houden met de onderwijsmissie en de humanistische waarden van de opleiding Wijsbegeerte en Moraalwetenschappen aan de VUB. De samenwerking van de vakgroep FILO met de vakgroep communicatiewetenschappen heeft geleid tot verdiepend onderwijs (in de master) over cultuur, media en technologie.

Leerresultaten bachelor

Wetenschappelijk-disciplinaire kennis
B.1. De student heeft basiskennis inzake de geschiedenis van de filosofie, inzake de ethiek en de humanistiek, en inzake de logica en de wetenschapsfilosofie.
B.2. De student heeft basiskennis van probleemstellingen in voor de opleiding relevante mens-, natuur- en levenswetenschappen.
B.3. De student heeft gevorderde kennis van thema’s uit de cultuur- en de politieke filosofie, uit de moraalwetenschappen en de humanistiek, en uit de logica en de wetenschapsfilosofie.

Algemene vaardigheden
B.4. De student beschikt over de vaardigheid om filosofische terminologie en begrippen correct te hanteren.
B.5. De student beschikt over de vaardigheid om filosofische teksten te analyseren en te synthetiseren.
B.6. De student beschikt over de vaardigheid om filosofische en ethische problemen te identificeren, formeel en inhoudelijk te ontwikkelen, te interpreteren en persoonlijke stellingen te beargumenteren.
B.7. De student beschikt over communicatieve vaardigheden door deelname aan discussie, het schrijven van papers, het presenteren van voordrachten en het ontwikkelen van de eindpaper.
B.8. De student beschikt over de vaardigheid om filosofische en wetenschappelijke bronnen op te zoeken en te hanteren vanuit een probleemstelling; de student maakt gebruik van recente en gepaste informaticamiddelen bij het verzamelen en verwerken van informatie.

Algemeen wetenschappelijke attitude
B.9. De student heeft een kritische, redelijk eigenzinnige, open en kosmopolitische houding met belangstelling voor het vrij onderzoek, de verlichting en het humanisme.

Leerresultaten master

Wetenschappelijk-disciplinaire kennis
M.1. De student heeft een grondige filosofische en interdisciplinaire kennis inzake de drie aangeboden afstudeerrichtingen in hun (inter)nationale context: logica en wetenschapsfilosofie; cultuur-, media- en politieke filosofie; moraalwetenschappen en humanistiek.

Algemene vaardigheden
M.2. De student heeft voldoende probleemoplossend vermogen ontwikkeld om als wijsgeer, ethicus, consulent of leraar op een wetenschappelijk, professioneel en ethisch verantwoorde wijze te werken.
M.3. De student kan de onderzoeksresultaten van een literatuurstudie of veldonderzoek op kritische wijze interpreteren en leidt daaruit gegronde conclusies af, in het bijzonder in het kader van de masterproef.
M.4. De student kan zelfstandig en op een wetenschappelijk verantwoorde wijze oplossingen aanbrengen voor bepaalde maatschappelijke problemen.
M.5. De student is in staat op een heldere en genuanceerde manier mondeling en schriftelijk te rapporteren over het werk en/of hanteert dezelfde vaardigheden bij het overdragen van kennis over het vakgebied, gebruik makend van recente en gepaste informaticamiddelen.
M.6. De student is in staat interactief en op eigen initiatief deel te nemen aan discussies en debatten met een levensbeschouwelijk of ideologisch aspect.

Algemeen wetenschappelijke attitude
M.7. Vanuit zijn/haar wetenschappelijke attitude kan de student de verworven kennis situeren en inpassen in een omvattend filosofisch kader waarin het vrij onderzoek, de verlichting en het humanisme centraal staan.

terug naar boven


Studenten die interesse hebben om deel te nemen aan het Erasmus uitwisselingsprogramma met buitenlandse universiteiten, worden verzocht contact op te nemen met verantwoordelijke Prof. dr. Emiliano Acosta.

Een overzicht van de mogelijke bestemmingen:
- Universiteit voor Humanistiek
- Université de Liège (Erasmus Belgica)
- Freie Universität Berlin
- Radboud Universiteit Nijmegen
- Universiteit van Amsterdam
- Universidad de Sevilla
- Universiteit Utrecht
- Universiteit Kopenhagen

Voor algemene informatie over studeren in het buitenland, zie hier.

terug naar boven


©2004-2016 • Vrije Universiteit Brussel • Pleinlaan 2 • 1050 Elsene • Tel.: 02/629.21.11 • info@vub.ac.bedisclaimer
Wordpress-sjabloon (o.b.v. VUB-huisstijl) door Robrecht Vandemeulebroeckewebmaster VUBwebmaster FILO