Visie en eigenheid

De opleiding wijsbegeerte en moraalwetenschappen draagt constructief en specifiek bij tot de missie en de waarden van de VUB. Zij houdt daarbij rekening met de ‘VUB Visie op Onderwijs’ waarin het principe van ‘vrij onderzoek’ én de daarbijhorende humanistische waarden centraal staan.

In deze algemene onderwijsvisie staat de ontwikkeling van een vijftal kwaliteiten van de student centraal: (1) de ‘vrije’ onderzoekende houding, (2) de individuele emancipatie (‘redelijk eigenzinnig’), (3) het wereldburgerschap, (4) het sociale engagement voor een duurzame en humane maatschappij, en (5) de voorbereiding op een professionele loopbaan.

Zoals mag blijken uit het onderstaande streeft de opleiding wijsbegeerte en moraalwetenschappen naar de verwezenlijking van een humanistisch geïnspireerd project waarin meerdere componenten in evenwicht worden gehouden: theoretische en praktische wijsbegeerte; wijsgerige vakopleiding en een breed wetenschappelijke vorming; onderzoeksoriëntatie en praktijkgerichte oriëntatie van bijvoorbeeld leraar filosofie of niet-confessionele zedenleer en humanistisch consulent.

De ‘vrije’ onderzoekende houding

Het principe van ‘vrij onderzoek’ verwijst kernachtig naar de levensbeschouwelijke, filosofische en morele inspiratie en achtergrond van het onderwijs aan de VUB. De opleiding wijsbegeerte en moraalwetenschappen draagt uitdrukkelijk bij tot een onderzoekende houding die religieuze dogma’s, metafysische zekerheden, maatschappelijk-morele vooroordelen en politiek autoritarisme ter discussie stelt vanuit een vrije, open, kritische en reflectieve ingesteldheid. De (wetenschaps)filosoof, ethicus en humanisticus doen daarbij constructief beroep op (inter)subjectieve ervaring, antropologische kennis, logische argumentatie, zin voor redelijke samenwerking en welzijn, en bezinnend denken over de plaats van de mens in de wereld als geheel.

De onderzoekende houding is dus niet louter negatief, ontmantelend, analytisch en theoretisch, maar ook positief, opbouwend, synthetiserend en praktisch. De onderzoekende houding impliceert de ontwikkeling van filosofische visie, ethisch oordeelvermogen en humaan engagement met betrekking tot de maatschappelijke toepassingen van het wetenschappelijk onderzoek. Het wetenschappelijk onderzoek aan de universiteit functioneert immers in een maatschappelijke omgeving, waar het deel uitmaakt van samenwerkingsverbanden tussen wetenschap, technologie, politiek, economie, media en gezondheidszorg.

De individuele emancipatie (‘redelijk eigenzinnig’)

De vorming van een intellectueel autonome persoonlijkheid met gevoel voor humane waarden is een prioritair doel van de opleiding wijsbegeerte en moraalwetenschappen. De ontwikkeling tot zelfstandig denken en studeren komt tot uiting op het niveau van de leerinhoud, de methode van onderwijzen en onderzoeken, het beoordelen tijdens de examens, de deelname aan het bestuur van de vakgroep, en het bijzonder begeleidingsprogramma (BBP).

Op het niveau van de leerinhoud neemt de student kennis van de geschiedenis en problematiek van de antieke, moderne en hedendaagse wijsbegeerte, met name het wetenschappelijk, ethisch, politiek, en humanistisch denken. Met deze bronnen van kennis leert hij kritisch, methodisch en creatief omgaan als voorbereiding op het schrijven van originele papers en de meesterproef. De student leert zelfstandig zijn onderwerpen te kiezen en het bronnenmateriaal af te bakenen. Het onderwijs is in hoge mate interactief: de student heeft tijdens de colleges steeds de gelegenheid kritische opmerkingen te beargumenteren en aan discussie deel te nemen. In het verloop van de examens heeft hij de kans om blijk te geven van het kritisch en origineel verwerken en articuleren van de leerstof. De opleidingsraad staat open voor deelname van de student aan het bestuur van de vakgroep met betrekking tot de jaarlijkse opvolging van de onderwijsprogramma’s. De werkstudent beschikt over een bijzonder begeleidingsprogramma. Het geeft hem de mogelijkheid om zijn beroepsleven te combineren met wijsgerige studie. Dit traject past zowel in het kader van geestelijke herbronning en levenslang leren als in het creëren van nieuwe beroepsuitwegen na het behalen van een (bijkomende) Master.

Het wereldburgerschap

Brussel biedt een interessante omgeving om zich als wijsgeer vragen te stellen over het wereldburgerschap: denken wij aan de aanwezigheid van vele culturen en hun talen, van de Europese en andere internationale instellingen, en aan de functie van hoofdstad in een land met meerdere gemeenschappen.

De opleiding wijsbegeerte en moraalwetenschappen wil de student vormen tot wereldburger in een dynamische, complexe, multiculturele en internationale omgeving. Vertrekkende van de naar wijsheid zoekende persoon biedt de opleiding vele mogelijkheden tot het combineren van disciplines die passen in een geïndividualiseerd leertraject. Dit laatste speelt in op de dynamische leerinteressen van de student in een complexe leefwereld. Tot deze leefwereld behoren zowel meer theoretische interessen (bv. het vormen van een wereldbeeld) als praktische vaardigheden (bv. communiceren). Om als (wetenschaps)filosoof, ethicus of humanisticus een plaats in de globaliserende wereld van vandaag in te nemen, is het belangrijk om een eigen intellectueel profiel te ontwikkelen en onderweg bij te sturen waar nodig.

De student heeft in de opleiding de mogelijkheid, om naast de methodologische vakopleiding, grondig kennis te maken met de wijsgerige en wetenschappelijke reflectie over de wereldgeschiedenis, de verschillende culturen en hun talen, en het multiculturalisme; daarnaast met de wereldeconomie en -politiek en het internationale recht; ten slotte met de technologische toepassingen van wetenschappelijk onderzoek gaande van de virtuele media tot de reproductieve geneeskunde.

Het sociale engagement voor een duurzame en humane maatschappij

De wijsgerige opleiding betrekt alle afstudeerrichtingen op het denken van en de verantwoordelijkheid voor de technologisch-wetenschappelijke en geseculariseerde multiculturele maatschappij. Het sociale engagement voor een duurzame en humane maatschappij is daarbij een prioritaire attitude en leerdoel van de opleiding in haar geheel. De aandacht voor duurzame ontwikkeling (het evenwicht tussen het ecologische, sociale en economische leven) enerzijds, en voor ethisch humanisme (de zorg voor het welzijn van de persoon, de gemeenschap en de toekomstige generaties) anderzijds, komen als thema’s expliciet aan bod in ethische en humanistieke studiedelen, maar ook in het studiedeel ‘wetenschap en maatschappij’. Beide onderwerpen maken deel uit van de gemeenschappelijke belangstelling van de docenten en studenten. Het sociale engagement van de theoretische vakopleiding blijkt ook uit de keuze van de onderwerpen voor papers en de masterproef.

De voorbereiding op een professionele loopbaan

De student wijsbegeerte en moraalwetenschappen heeft de mogelijkheid zich voor te bereiden op het beroep van leraar niet-confessionele zedenleer of filosofie in het secundair onderwijs, of van humanistisch consulent in de georganiseerde zorg. In onze benadering is er een duidelijke band tussen de aspecten van de communicatieve vaardigheden (argumentatieregels van de discursus) en de overdracht van humane waarden in het opvoedingsproces. De docent vakdidactiek slaat de brug tussen de vakopleiding en de afzonderlijk georganiseerde lerarenopleiding wijsbegeerte en moraalwetenschappen.

De afstudeerrichting met humanistiek als draagvlak, verbindt originele theoretische inzichten met betrekking tot de humanistiek als wijsgerige en menswetenschappelijke discipline met de organisatie van de geestelijke en morele zorg in Vlaanderen. De student humanistiek volgt een stage in een organisatie, bv. in één van de huizen van deMens.nu, waarin hij specifieke vaardigheden zoals luisterbereidheid, omgaan met kwetsbaarheid, intermenselijk dialogeren en het organiseren van plechtigheden naar aanleiding van belangrijke momenten in het leven en gemeenschapsvormende en culturele activiteiten beoefent.

Zelfs studenten die niet in het secundair onderwijs een loopbaan opbouwen, of als consulent aan de slag gaan, hebben door de opleiding (zoals aangetoond in de visie en de leerresultaten) bepaalde vaardigheden en een manier van denken aangeleerd die in veel andere beroepscategorieën onontbeerlijk zijn.

©2004-2016 • Vrije Universiteit Brussel • Pleinlaan 2 • 1050 Elsene • Tel.: 02/629.21.11 • info@vub.ac.bedisclaimer
Wordpress-sjabloon (o.b.v. VUB-huisstijl) door Robrecht Vandemeulebroeckewebmaster VUBwebmaster FILO