Voeding en de vorming van een identiteit: een case study over Nigerianen in België (sinds 1970).
Wanneer wij de woorden 'eten' en 'Afrika' in eenzelfde zin horen, denken wij meteen aan een land in hongersnood. Hoewel het belang van voedselhulp aan Afrika niet mag geminimaliseerd worden, is de tijd rijp om ook aandacht te hebben voor de voedselcultuur van de Afrikanen. Omdat eten een belangrijke rol speelt in de vorming van een identiteit, laat de studie van de eetcultuur toe om tradities en normen in verschillende Afrikaanse samenlevingen te observeren.
Dit onderzoek bekijkt de rol van voeding in de identiteitsvorming van Afrikanen in België. De belangrijkste dataset die gebruikt werd voor deze studie, werd verkregen via gesprekken met Nigerianen die in België wonen. De Nigeriaanse migranten vormen een ideaal onderzoeksobject: hun migratie naar België is recent en ze hebben niet het voordeel van de taal om hun 'integratie' te bevorderen. 'Integratie' is voor hen moeilijker dan voor bijvoorbeeld een Afrikaan uit Kongo (een voormalige Belgische kolonie) of voor migranten uit Noord-Afrika.
Nochtans kan een onderzoek omtrent Afrikaanse eetgewoonten nooit worden toegespitst op één geïsoleerde groep, aangezien er altijd vergelijkingen kunnen gemaakt worden met andere samenlevingen. Dit is eveneens het geval in België, waar reeds een migrantensamenleving bestond en waar de Nigeriaanse migranten bijgevolg werden geconfronteerd met de Belgische eetgewoonten en met de gewoonten van de reeds aanwezige allochtone bevolkingsgroepen. Dit onderzoek bekijkt de interactie tussen deze eetgewoonten en de Nigeriaanse reactie op en houding tegenover die verschillende eetculturen.
Deze studie gaat op zoek naar het verband tussen voeding en identiteitsvorming en naar de elementen die dit verband beïnvloeden en versterken. Verandering en flexibiliteit maken deel uit van het leven van migranten. Hoe hebben veranderingen en flexibiliteit de eetcultuur beïnvloed? Is het mogelijk om open te staan voor verandering en toch vast te houden aan eettradities? Bepaalt eten de identiteit van Afrikanen? Wordt de relatie voeding - identiteit bewust in stand gehouden of eerder onbewust?
Bovendien is er een sterk ethnisch verband tussen
Afrikanen onderling en dat wordt weerspiegeld in hun eetcultuur.
Voor dit onderzoek werden interviews afgenomen bij families in België. Uit deze gesprekken blijkt dat voeding meer gebruikt wordt als een identiteitsversterker door leden van 'gemengde' gezinnen. De partners beslissen ieder voor zich in welke mate ze deel willen uitmaken van de identiteit van de andere door aan te geven welk deel van de eetcultuur ze willen delen. Door het al dan niet eten van een bepaalde soort voedsel kan iemand dus aanvaard worden door of uitgesloten worden van de groep van de andere.
Ook de culturele, politieke, sociale en economische omstandigheden in het gastland spelen mee bij het definiëren van de eetcultuur van Afrikanen in België. Hun eetcultuur moest evolueren onder invloed van de nieuwe omgeving, ondanks het feit dat bepaalde aspecten konden behouden blijven. Deze veranderingen blijken voornamelijk uit recepten, keukenmateriaal, bereidingswijzen en het gebruik van bepaalde ingrediënten.
Deze evolutie is eveneens merkbaar met betrekking tot 'gender'. In de Afrikaanse eetcultuur is de genderverdeling erg belangrijk. In Afrikaanse families in België, is er af en toe sprake van een 'taakverdeling' en zelfs van een omkering van de rollen.
Zoals voor alle bevolkingsgroepen, is voeding ook erg belangrijk voor de Afrikaan. Voeding maakt dan ook deel uit van alle aspecten van zijn leven. Niet enkel als een noodzakelijk middel om te overleven, maar ook om tradities over te brengen via rituelen, normen en etiquette. De relatie van een Afrikaan met zichzelf, met zijn omgeving en zijn perceptie van de posities in de samenleving, kunnen allemaal gedefinieerd worden door wat hij eet.
Terug naar boven