Situering van de opleiding
De Master na Master Archivistiek: Erfgoedbeheer en Hedendaags Documentbeheer is de enige opleiding in Vlaanderen die archivarissen-documentbeheerders vormt op universitair niveau. Het programma bestaat uit wetenschappelijk-academische componenten maar is tegelijk ook gericht op het verwerven van praktische vakkennis via training. De docenten van de opleiding trachten zo veel mogelijk in te spelen op de snelle evolutie die dit vakgebied doormaakt.
De opleiding is tevens een forum voor archivarissen-documentbeheerders in Vlaanderen. Ze is betrokken bij verschillende onderzoeksprojecten, heeft contacten met andere Europese archiefopleidingen, met de VVBAD (Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen) en met de Internationale Archiefraad. De opleiding participeert in het FAAD (Forum voor Afgestudeerden Archivistiek en Hedendaags Documentbeheer.)
De Master speelt in op de behoeften van de archiefsector (overheidsarchieven en privé-archieven) en van de administratieve sector (overheidsadministraties en bedrijfsadministraties) door de organisatie van stages en door dienstverlening.
De opleiding bestaat 23 jaar. De samenwerking tussen de universiteiten dateert van 1993-1994 en is gegroeid uit het samengaan van het Brussels (1988-1989) en het Leuvens (1989-1990) initiatief om een opleiding Archivistiek aan te bieden. Sinds het academiejaar 2005-2006 werken de vier universiteiten die een Master in de geschiedenis aanbieden (Katholieke Universiteit Leuven, Universiteit Gent, Vrije Universiteit Brussel en Universiteit Antwerpen) samen. Dit laat toe een beroep te doen op specialisten uit alle richtingen en over diverse onderwerpen waardoor kwalitatief hoogstaand onderwijs, gesteund op een ruime onderzoeksbasis, kan worden aangeboden. De administratieve zetel van deze interuniversitaire opleiding bevindt zich aan de Vrije Universiteit Brussel.
Profiel van de archivaris
Culturele opdrachten...
De archivaris is algemeen gekend als de bewaker van het historisch erfgoed. Hij zorgt ervoor dat archieven overgedragen worden naar een veilige bewaarplaats, hij conserveert documenten, laat ze restaureren, plaatst ze in hun context en inventariseert ze. Hij documenteert historici of ander belangstellenden, schrijft misschien zelf geschiedenis en organiseert tentoonstellingen. Zonder een wetenschappelijke instelling en een gedegen kennis kunnen deze taken niet tot een goed einde gebracht worden. Kortom: de archivaris is een cultuurbeheerder. Doet hij zijn werk goed, dan wordt hij tevens een cultuurdrager.
...en een administratieve sleutelfiguur
In veel bedrijven en overheidsadministraties gaan een heleboel tijd en middelen verloren bij het zoeken naar vitale documenten. Een degelijk documentbeheer, dat aansluit op de kernactiviteiten van het organisme, biedt een oplossing. Archief- en documentbeheer ondersteunt hierdoor het administratieve handelen en draagt bij tot het interne informatiemanagement.
De archivaris-documentbeheerder moet dan ook de contactpersoon zijn voor allerlei administraties van wie hij de taken, bevoegdheden en de werking kent. Hij geeft adviezen over document- en informatiebeheerssytemen, over ordeningsplannen en classificaties, over vernietiging en bewaring van dossiers, over work- en documentflow en over de automatisering van de administratie.
Kortom, het beroep van archivaris-documentbeheerder biedt heel wat mogelijkheden en afwisseling, waarbij theoretische en praktische kennis, de nodige vaardigheden en een goede portie mensenkennis samengaan.
Structuur van de opleiding
De Master na Master Archivistiek: Erfgoedbeheer en Hedendaags Documentbeheer bestaat uit vier componenten: stamvakken, keuzevakken, een stage en een verhandeling. De verplichte vakken worden in Brussel gedoceerd, de keuzevakken kunnen ook aan de andere deelnemende universiteiten worden gevolgd.
Stamvakken
De stamvakken vormen de kern van de opleiding. Zij gaan in op de grote principes, op de actuele internationale discussies, op uiteenlopende zienswijzen in het archief- en hedendaags documentbeheer enerzijds en op de basisvaardigheden anderzijds.
De stamvakken die tijdens het eerste semester gedoceerd worden, geven je de nodige kennis en theoretische achtergrond om de stage te kunnen aanvangen. Een korte inhoud van de stamvakken kan je vinden op de website van de Vrije Universiteit Brussel.
Keuzevakken
Naast de verplichte vakken dient elke student voor 5 studiepunten aan keuzevakken te volgen.
De keuzevakken kunnen aan alle deelnemende universiteiten gevolgd worden (Katholieke Universiteit Leuven, Universiteit Antwerpen, Universiteit Gent of Vrije Universiteit Brussel).
Je volgt voor 5 studiepunten één of meerdere vakken die passen bij een bepaald opleidingsprofiel, zodat je specialisatie duidelijk wordt. Je kan opteren voor een specialisatie in de ‘klassieke’ archivistiek (voor het beheer van documenten uit het Ancien Régime, van documenten met een belangrijke historische en dus permanente waarde) of voor een specialisatie in de moderne archivistiek (waarbij de klemtoon ligt op de problemen die het hedendaags documentbeheer typeren zoals automatisering, ordening en vernietiging). Je keuzevakken moeten op Bachelor 3 of Masterniveau gedoceerd worden en in het verlengde van je stageopdracht liggen. De voorzitter van de opleiding dient steeds zijn fiat te geven over je keuze. Sommige vakken vereisen bovendien prerequisites. In dat geval moet je eerst met de titularis bekijken of je het vak al dan niet mag volgen.
Stage
De stage is het veldwerk in het verlengde van de gedoceerde cursussen. Elke student dient een stage van minimum 300 uur te volbrengen in een archiefdienst of in een administratie, openbaar of privé. De stage heeft tot doel de student praktijkervaring te verschaffen en hem/haar de gelegenheid te geven deze ervaring aan de onderrichte materie te toetsen.
De opleiding zorgt voor geschikte stageplaatsen. Elk jaar wordt een lijst met stageonderwerpen samengesteld waaruit de studenten een onderwerp voor hun verhandeling kunnen kiezen. Op deze lijst staan zowel onderwerpen gericht op de klassieke archivistiek als onderwerpen gericht op het hedendaagse documentbeheer. De instellingen die deze stageonderwerpen aanbieden, zijn verspreid over het hele land.
Soms komen studenten zelf met een stagevoorstel. Er wordt dan door de stageverantwoordelijke (Prof. dr. F. Scheelings) gekeken of men binnen de voorziene stageperiode een wetenschappelijk verantwoorde verhandeling kan schrijven over het voorgestelde onderwerp. Enkel als die voorwaarde vervuld wordt, kan en mag het onderwerp uitgevoerd worden.
Verhandeling
De eindverhandeling is de neerslag van het geleverde werk tijdens de stageperiode en moet een origineel archivistisch onderwerp behandelen. Dit kan bestaan uit een zuiver archivistisch onderzoek (bijvoorbeeld over de geschiedenis van de archivistiek, over de houdbaarheid van archivistische principes bij nieuwe technologische evoluties enz.) uit een brontypologisch onderzoek, uit een wetenschappelijk verantwoorde inventaris of uit de analyse van een hedendaagse administratie met het oog op het documentbeheer. Dit laatste resulteert dan vaak in een archiefbeheersplan met adviezen voor automatisering, een ordeningsplan, een bewaar- en vernietigingslijst, enz.
Terug naar boven