Geen afbraak van fundamenteel onderzoek
In een opiniestuk (o.m. gepubliceerd in De Tijd van vrijdag 10 februari) uiten de vicerectoren Onderzoek van de Vlaamse universiteiten forse kritiek op de overheveling van gelden voor fundamenteel onderzoek naar toegepast onderzoek. Lode Wyns (Vrije Universiteit Brussel), Ignace Lemahieu (Ugent), Jean-Pierre Timmermans (Universiteit Antwerpen) en Paul Janssen (Uhasselt) en Peter Marynen (KULeuven) luiden de alarmbel. Dit is de integrale versie van het oorspronkelijke opiniestuk.
De grote waarde van fundamenteel wetenschappelijk onderzoek
Overheveling van publieke middelen voor fundamenteel naar toegepast onderzoek is kortzichtig. De Vlaamse universiteiten zijn ervan overtuigd dat investeringen in fundamenteel onderzoek op lange termijn juist de broodnodige resultaten opleveren.
De aanval op het fundamentele onderzoek in Vlaanderen is onterecht. Wilson De Pril - directeur generaal Agoria Vlaanderen – wil dat er meer toegepast onderzoek komt ten koste academisch, fundamenteel onderzoek. Dit idee leidt tot afbraak van wat bijzonder goed en efficiënt werkt en versterking van wat niet optimaal werkt.
Vlaams academisch onderzoek behoort qua rendement tot de hoogste in Europa. De investeringen van de overheid in deze sector halen van oudsher amper het Europese gemiddelde, maar het aantal publicaties en wetenschappelijke citaten dat het oplevert is relatief wel dé absolute top.
Fundamenteel onderzoek vult een leemte die het bedrijfsleven steeds meer laat liggen. De grote internationale concerns, die in hun laboratoria ook grensverleggend onderzoek verrichten, snijden namelijk steeds vaker een substantieel deel van hun research and development weg. Zij rekenen daarvoor steeds meer op het stroomopwaartse werk van de universiteiten. Fundamenteel onderzoek trekt daardoor ook financiën aan. Universiteiten en onderzoeksinstellingen stimuleren dan ook investeringen in een regio.
Het belangrijkste is dat investeringen in fundamenteel onderzoek op lange termijn veel resultaten opleveren. Het is niet van vandaag op morgen de echte doorbraken en omwentelingen plaats vinden. Dat heeft tijd nodig. De commissie van wijzen die de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt in 1937 bijeen riep om een prognose te maken voor de grootste doorbraken de volgend dertig jaar zaten er volledig naast. Zij misten straalmotoren, xerox, lasers, kernenergie, antibiotica, de genetische code, en ga zo maar door. Het waren allemaal ontwikkelingen die voortkwamen uit fundamenteel onderzoek.
Wilson De Pril gebruikt in zijn artikel minister Lieten als schietschijf. Wij menen juist dat deze minister terecht mikt op innovatie in de diepte. Haar vaststelling dat “België nog te veel vastzit aan half afgewerkte producten voor traditionele markten” is gekend en meer dan waar. Een aantal sterkere spelers heeft dit in Vlaanderen begrepen, maar de meesten zijn er nog niet van doordrongen.
Een pleidooi voor meer investering in fundamenteel onderzoek ligt meer voor de hand. Door de onderfinanciering van het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek, het steunkanaal bij uitstek voor grensverleggende wetenschap, konden vele goede projecten in de geneeskunde, in de wetenschappen… geen groen licht krijgen. Vorig jaar kon slechts één op zeven projecten een financiering worden toegekend. Dit tot hoge mate van verontwaardiging bij internationale selectiecommissies. Jammerlijk, ook omdat FWO bijna het enige financieringskanaal is voor humane, sociale wetenschappen.
De heer De Pril doet alsof er te weinig financiering is voor toegepast onderzoek. Het tegendeel is waar: sinds 1995 is er een toename van het gerichte onderzoek ten koste van het niet-gerichte onderzoek in onze regio.
Het Instituut voor Wetenschap en Technologie, het kanaal voor toegepast onderzoek, beheert een uitgebreide portfolio van financieringsbronnen. Dit IWT heeft ook een zeer genuanceerd oog voor aard en dimensie van bedrijven en sectoren. Dit instituut kan veel vaker financiering aan projecten toekennen dan in de academische sector. Ook beursaanvragen voor toekomstige doctorandi worden één op de drie gewaardeerd tegenover één op de vijf bij het FWO.
Agoria pleit al jaren voor meer erkenning van wetenschap en technologie in onze maatschappij. De Vlaamse universiteiten staan hier honderd procent achter en zullen er alles aan doen om dat pleidooi te ondersteunen. Maar we moeten ook beseffen dat universiteiten geen supermarkten voor verbruiksgoederen zijn. Universiteiten, academische onderzoekers willen voluit medewerking verlenen aan het bedwingen van de huidige crisis. Maar om dat in de toekomst te kunnen doen moeten we juist fundamenteel onderzoek volop ondersteunen.
Aankondigingen en events Technology Transfer Interface
Op de website van de Technology Transfer Interface vindt u deze week in de nieuwsrubriek onder meer de nieuwsbrief van Innovatiecentrum Limburg en de Projectoproep “Voorbeeldgebouwen” van mevr. Evelyne Huytebroeck – Brussels minister van Leefmilieu, Energie en Stadsvernieuwing.
In het evenementenoverzicht zijn de recente uitnodigingen verschenen voor IFEST 2012 de conferentie georganiseerd door MIP Vlaanderen omtrent groene inspiratie en innovatie evenals een door Flanders’FOOD georganiseerde reeks van workshops ivm natriumreductie in vleeswaren.