20 oktober 2009
Steeds meer ongekwalificeerde schoolverlaters herkansen
Bepaalde groepen in onze samenleving lopen een groter risico om het secundair onderwijs zonder diploma te verlaten. Steeds meer ongekwalificeerde schoolverlaters kiezen echter voor een herkansing bij de Examencommissie of in het tweedekansonderwijs. Toch zijn er grote verschillen, stelt een team onderzoekers van de Vrije Universiteit Brussel vast in het nieuwe boek 'Wie herkanst?'.
Mannen, allochtonen, jongeren met een problematische schoolcarrière en met een lagere socio-economische achtergrond verlaten het secundair onderwijs gemiddeld vaker zonder diploma dan andere groepen in onze maatschappij. Een deel van deze ongekwalificeerde schoolverlaters herkanst echter vrij snel door zich in te schrijven bij de Examencommissie of in het tweedekansonderwijs.
Uit een studie onder leiding van prof. dr. Ignace Glorieux en prof. dr. Marc Jegers van de Vrije Universiteit Brussel blijkt dat er duidelijke verschillen bestaan tussen de deelnemers aan beide formules. De onderzoekers schreven hiervoor alle kandidaten en cursisten aan die zich in 2007 hadden ingeschreven.
Uit de resultaten blijkt dat de Examencommissie iets meer mannen aantrekt (58%) terwijl het tweedekansonderwijs eerder in trek is bij vrouwen (59%). Het tweedekansonderwijs spreekt ook meer allochtonen aan (33%) dan de Examencommissie (28%). De gemiddelde leeftijd in het tweedekansonderwijs (26 jaar) ligt hoger dan bij de Examencommissie (22 jaar), en de cursisten zijn er vaker afkomstig uit het beroeps- of technisch onderwijs dan bij de Examencommissie. Meer dan de helft van de herkansers bij de Examencommissie schreef zich in binnen het jaar na het schoolverlaten; bij het tweedekansonderwijs schreef de meerderheid zich in tussen de één en vijf jaar na het schoolverlaten. Ook de beweegredenen verschillen: bij de kandidaten voor de examencommissie zijn die voornamelijk studiegericht (doorstromen naar hoger onderwijs), terwijl ze in het tweedekansonderwijs vaak ook jobgericht zijn.
De keuze tussen de Examencommissie of het tweedekansonderwijs gebeurt niet altijd even vrijwillig: voor veel mensen is de andere keuze gewoon geen optie, omdat het niet combineerbaar is met hun werk- en gezinssituatie of hun vroegere schoolloopbaan. Ondanks een globaal gunstige evaluatie door de deelnemers, kwamen ook een aantal knelpunten bovendrijven. Bij het tweedekansonderwijs vormt de verplichte aanwezigheid – hoe nuttig ook- bijvoorbeeld een probleem voor sommigen. Cursisten hekelen wel eens de schoolse sfeer, en de lange duur van de trajecten. Bij de Examencommissie echter vormt vooral het vergaren van het nodige cursusmateriaal een probleem. Handboeken met de te kennen leerstof zijn moeilijk te vinden, en kosten veel geld. Het aanbieden van cursusmateriaal in samenwerking met de Centra voor Tweedekansonderwijs zou hiervoor een oplossing kunnen betekenen.
Hoewel steeds meer ongekwalificeerde schoolverlaters herkansen, worden bepaalde groepen volgens de onderzoekers nog steeds onvoldoende bereikt, vooral ongekwalificeerde schoolverlaters met een lagere socio-economische achtergrond en oudere mensen. Daarom pleiten de onderzoekers ervoor dat de bekendheid van het Tweedekansonderwijs vergroot zou worden. Het combineren van de Examencommissie en tweedekansonderwijs kan in veel gevallen een oplossing bieden voor bepaalde obstakels. Daarom moeten beide systemen beter op elkaar worden afgestemd. Ook moet de tweedekansfunctie opgefrist worden, zodat het onderscheid tussen het gewoon voltijds secundair onderwijs en het volwassenenonderwijs duidelijker wordt.
'Wie herkanst? Profiel, leerroutes en beweegredenen van de deelnemers aan het Tweedekansonderwijs en de Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap' van Ignace Glorieux, Ryfka Heyman, Marc Jegers, Maaike Taelman en Yolis Van Dorsselaer verscheen bij Uitgeverij Garant.
Het onderzoek komt ook aan bod tijdens een speciale studiedag van het departement Onderwijs en Vorming op vrijdag 23 oktober 2009 van 9u tot 16u in het Hendrik Consciencegebouw, Koning Albert II-laan 15, 1210 Brussel
Meer informatie
prof. dr. Ignace Glorieux
Tel: 02-629 22 80 of gsm: 0475-25 48 02
ignace.glorieux@vub.ac.be
prof. dr. Marc Jegers
Tel: 02-629 21 13
marc.jegers@vub.ac.be