12 januari 2010
Oudere patiënten hebben meer last van postoperatieve vermoeidheid
Heel wat patiënten krijgen na een chirurgische ingreep te kampen met postoperatieve vermoeidheid, die in sommige gevallen enkele maanden kan aanslepen. Uit onderzoek van bio-gerontoloog Ivan Bautmans van de Vrije Universiteit Brussel blijkt dat de spiervermoeibaarheid en het vermoeidheidsgevoel van de patiënt gerelateerd zijn aan een acute ontstekingsreactie op de chirurgische ingreep. Oudere patiënten ondervinden een grotere impact van de ingreep op hun spierfunctie dan jongeren.
Postoperatieve vermoeidheid betekent een belangrijke meerkost voor de gezondheidszorg, aangezien patiënten moeilijkheden kunnen ondervinden bij dagelijkse activiteiten zoals trappen lopen of winkelen, en minder snel het werk kunnen hervatten. De duur en de intensiteit van de vermoeidheid na een operatie is afhankelijk van het type ingreep. Bij abdominale chirurgie bijvoorbeeld kan de vermoeidheid tot drie maanden na de operatie aanhouden.
Postoperatieve vermoeidheid ontstaat vermoedelijk door de katabole effecten van chirurgische stress gecombineerd met een verminderde postoperatieve voedselinname en mobiliteit, die samen kunnen leiden tot spieratrofie. Tijdens acute fase meteen na de ingreep komen inflammatoire mediatoren vrij in de bloedbaan, zoals CRP en cytokines. De concentratie van circulerend CRP en Interleukine (IL)-6 lijkt verband te houden met de mate van de vermoeidheid.
Totnogtoe werd postoperatieve vermoeidheid geobjectiveerd tot zelf-ervaren vermoeidheid door middel van vragenlijsten. Maar nu heeft Bautmans met zijn collega’s een nieuwe, betrouwbare methode ontwikkeld om de spiervermoeibaarheid bij patiënten te meten, gebaseerd op handknijpkracht. Tijdens de test wordt gemeten hoe lang een patiënt in een rubberen peer kan knijpen voordat zijn kracht afneemt tot 50 procent van de maximale kracht. De onderzoekers toonden ook aan dat gehospitaliseerde patiënten met inflammatoire aandoeningen (zoals luchtweginfecties) belangrijke spierzwakte en afgenomen spiervermoeibaarheid vertonen vergeleken met patiënten zonder ontsteking.
Bautmans en zijn collega’s volgden 66 abdominale chirurgiepatiënten (tussen 24 en 91 jaar oud) voor en na hun operatie. Uit het onderzoek bleek dat de ontstekingsreactie die door een chirurgische ingreep wordt veroorzaakt, gerelateerd is aan een verslechtering van de spiervermoeibaarheid en een toename van het vermoeidheidsgevoel. Vooral bij oudere patiënten heeft de ingreep een grotere impact op de spierfunctie. Hun spieren hebben een slechter uithoudingsvermogen, waardoor zij extra kwetsbaar zijn voor het ontwikkelen van beperkingen en fysieke afhankelijkheid. De onderzoekers benadrukken dan ook dat het belangrijk is om oudere patiënten die klagen van vermoeidheid na chirurgie ernstig te nemen.
Referentie
Bautmans I., Njemini R., De Backer J., De Waele E., Mets T. Surgery-Induced Inflammation in Relation to Age, Muscle Endurance, and Self-Perceived Fatigue. J Gerontol A Biol Sci Med
Sci. 2009; doi:10.1093/gerona/glp145 (SCI IF 2008:4.003)
Meer informatie
Prof. dr. Ivan Bautmans
Tel: 02-477 42 07
ivan.bautmans@vub.ac.be
www.vub.ac.be/FRIA