17 maart 2010
TomoDirect: nieuwe techniek voor behandeling van borstkanker
Binnenkort kunnen borstkankerpatiënten in het UZ Brussel behandeld worden met TomoDirect, een nieuwe behandeling die radiotherapie combineert met een uiterst precieze beeldvorming en dosimetrie om te vermijden dat gezond weefsel bestraald wordt. Fysicus Truus Reynders van de Vrije Universiteit Brussel bestudeerde de klinische implementatie van het TomoTherapy-systeem en stelde vast dat de nieuwe techniek bij een aantal cases voor een betere en nauwkeurigere stralingsdosering zorgt dan de traditionele radiotherapie.
Maar liefst één op acht vrouwen in Westerse landen krijgt in de loop haar leven borstkanker. De basisbehandeling van borstkanker bestaat uit chirurgie, radiotherapie of een combinatie van beide. Sinds de introductie van intensiteitgemoduleerde radiotherapie (IMRT) in de jaren negentig is er veel werk verricht om deze techniek te implementeren in de behandeling van borstkanker. Het is bewezen dat IMRT beter de dosis kan laten aansluiten aan de tumor en de kritische organen kan sparen, wat leidt tot een grotere genezingskans met minder complicatie. Deze IMRT-techniek heeft echter alleen een voordeel wanneer er een goede beeldvorming voorhanden is om de patiënt te positioneren. Het TomoTherapy Hi•Art System® geeft nu op een heel gesofistikeerde manier IMRT in combinatie met een zeer nauwkeurige tumorlokalisatie dankzij de ingebouwde CT-beeldvormingsmodaliteit. De patiënt ligt op een tafel die door een draaiende opening of gantry gaat. Door de intensiteit van penseelbundels te coördineren met de rotatiesnelheid van de gantry en de tafelsnelheid verkrijgt men een optimale bestraling van de tumor(en) en een minimale dosis op het gezonde weefsel (dose painting). Deze techniek laat bestraling toe vanuit elke hoek, in tegenstelling tot klassieke borstbestralingen waarbij standaard twee tangentiële velden gebruikt worden. Het gebruik van alle gantry-hoeken kan echter lage dosissen teweegbrengen in gebieden van het lichaam die normaal alleen scatterdosis krijgen. Daarom worden er enkele hoeken uitgeblokt aan de hand van virtuele blokken. Dit kan leiden tot onnodig lange behandelingstijden. Dit wordt verholpen door TomoDirect, een uitbreiding op deze nieuwe techniek, die in staat is statische gantry-hoeken te combineren met simultane tafel- en MLC-modulatie.
Fysicus Truus Reynders onderzocht de haalbaarheid van borstkankerbehandelingen met TomoTherapy en TomoDirect aan de hand van een planningstudie, een dosimetrische verificatie van de planningen en in vivo-dosimetrie op een reeks patiënten in het UZ Brussel. Uit de studie blijkt dat, onafhankelijk van de techniek borstbestralingen in ruglig een betere dosisverdeling geven in de borst en dat de kritische organen (longen, hart en contralaterale borst) beter worden gespaard dan in buiklig. De studie laat zien dat de TomoDirect techniek een voordeel kan bieden bij patiënten met een tumor in de linker borst en dat de dosis naar het hart beter kan gereduceerd worden. Door het gebruik van TomoDirect kunnen ook de nadelen van de rotationele set-up van TomoTherapy (hogere contralaterale borstdosis en behandelingstijd) beperkt worden. Bij rechtszijdige tumoren echter, bleek de klassieke techniek een beter resultaat te geven. Het komt er dus op aan te beslissen welke behandelingstechniek het beste is voor de individuele patiënt, rekening houdend met verschillende parameters zoals longfunctionaliteit, hartconditie, links –of rechtzijdige tumor. De behandelingstijden voor een borst met TomoDirect en TomoTherapy zijn respectievelijk 2,2 en 5,4 keer langer dan voor klassieke radiotherapie. TomoDirect zal in mei 2010 klinisch beschikbaar worden voor de behandeling van patiënten.
Referentie
Reynders T et al. Dosimetric assessment of static and helical TomoTherapy in the clinical implementation of breast cancer treatments. Radiother Oncol (2009), doi:10.1016/j.radonc.2009.07.005
Meer informatie
Truus Reynders
Tel: 02-477 61 31
truus.reynders@uzbrussel.be