Kwaliteitszorg
Kwaliteit en kwaliteitszorg zijn basisbegrippen in het wetenschappelijk onderzoek aan de Vrije Universiteit Brussel. In het meest recente Beleidsplan 2006-2011 (1,9 Mb) van de Onderzoeksraad (OZR) is kwaliteitsvol wetenschappelijk onderzoek van vorsers die hun verantwoordelijkheid in de maatschappij ten volle opnemen zelf het uitgangspunt.
Waken over kwaliteit betekent onder andere dat we voor we onderzoekers omstandigheden creëren waarin ze kwalitatief wetenschappelijk onderzoek kunnen verrichten. Daartoe werd bijvoorbeeld in 2001 het OZR-reglement uitgebreid ter verzekering van de opvolging van de uitdovende vaste onderzoeksmandaten van het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek - Vlaanderen. Voortaan worden via een apart contingent VUB-mandaten excellente vorsers in staat gesteld om zich gedurende tien jaar nagenoeg volledig aan onderzoek te wijden. De toekenning gebeurt op basis van een internationale competitie.
Verschillende stimulansen die de prestaties ten goede moeten komen zijn ingebouwd in de interne verdeling van onderzoeksmiddelen. Fundamenteel in dit opzicht is de in 2001 herziene verdeling over de drie grote domeinen: "Humane wetenschappen", "Basis-, Natuur- en Toegepaste Wetenschappen" en "Biomedische Wetenschappen". Criteria die prestaties belonen werden toegevoegd, er niettemin zorg voor dragend dat deze drie domeinen een gelijke slagkracht bewaren.
Kwalitatief onderzoek bestaat natuurlijk niet zonder de nodige aandacht voor deontologie en een onderzoekscultuur. In 2002 werden duidelijke interne procedures omgesteld om vermoedens van wetenschappelijk wangedrag met de nodige zorg te behandelen. Het dient echter opgemerkt dat deze problematiek in Vlaanderen duidelijk minder aanwezig is dan bijvoorbeeld in de Verenigde Staten.
Om vorsers reeds van in het begin vertrouwd te maken met de onderzoekscultuur gaat speciale aandacht naar de begeleiding van doctorandi. In 2003 werd hiervoor een volledig en coherent pakket van maatregelen door de Raad van Bestuur goedgekeurd.
Kwaliteitsevaluatie
De Vrije Universiteit Brussel kan terugblikken op een lange traditie van (kwaliteits)evaluaties, o.a. naar aanleiding van aanvragen voor onderzoeksfinanciering. Bovendien werd in 1997 gestart met een systematische evaluatie van alle VUB-onderzoeksteams en dit disciplinegewijs. Alle disciplines komen via een beurtrol aan bod. Voor deze evaluaties wordt een beroep gedaan op internationale experten. Deze hele opzet staat in het teken van de bevordering van de kwaliteit van het onderzoek.
Impact VUB-onderzoek
Dat onze inspanningen rond kwaliteitszorg hun vruchten afwerpen blijkt uit een bibliometrische studie die de hoge impact en maatschappelijke relevantie van ons onderzoek bevestigt.
Het Centrum voor Wetenschaps- en Technologiestudies van de Universiteit Leiden onderzocht over een periode van tien jaar (1992-2001) de publicatie-impact van de Vrije Universiteit Brussel, d.w.z. De mate waarin in wetenschappelijke tijdschriften naar artikels van VUB-onderzoekers wordt verwezen. Deze impact ligt maar liefst 16% boven het wereldgemiddelde.
"Tellingen voor het Bijzonder Onderzoeksfonds wijzen uit dat in dezelfde periode internationaal gemiddeld 9,67 keer naar VUB-artikels wordt verwezen, terwijl wetenschappelijke artikels van bijvoorbeeld de KULeuven, Universiteit Gent en Universiteit Antwerpen respectievelijk 9,37, 7,63 en 9,23 citaties halen."