Tips ter preventie van plagiaat

Voorlichting en training

• Leer studenten
  • wat plagiaat is,
  • goed en correct citeren en refereren en
  • wat het belang daarvan is: zowel juridisch, moreel, als voor wetenschappelijke doeleinden.
• Geef deze voorlichting bij voorkeur in het eerste jaar, alsook aan nieuwe studenten, in het bijzonder buitenlandse studenten die soms andere gewoonten hebben.
• Kader dit in een voorlichting omtrent academische integriteit en ethos, alsook in een algemene voorlichting omtrent verwerking van online informatie. Hoe langer hoe meer is ook een uitleg omtrent auteursrechten, citaatrechten en vrije licenties zoals creative commons vereist.
• Stel duidelijke eisen zoals bijvoorbeeld 'elke gebruikte bron moet vermeld worden' en 'elk letterlijk citaat moet tussen aanhalingstekens staan'
• Geef aan hoe uniek het gevraagde werk moet zijn. Is zelf-plagiaat geheel verboden? Of laat men dit (mits vermelding) toe, bijvoorbeeld in het kader van flexibilisering en eerder verworven competenties? In welke mate is legaal hergebruik van materiaal toegelaten (bijvoorbeeld werken in het publiek domein of werken door de auteurs vrijgegeven onder een vrije licentie zoals Creative Commons)?
• Meld dat een deel van de quotatie op de bibliografie of referenties staat.
• Geef het voorbeeld in uw cursusmateriaal met referenties en bronvermeldingen voor de figuren.
• Geef studenten mogelijkheden tot oefenen.

Minimaliseer de kans op plagiaat

• Vermijd zoveel mogelijk onderwerpen die reeds het voorwerp kunnen geweest zijn van vorige werken. Geef een onderwerp met een lokaal, regionaal, actueel of ander bijzonder karakter.
• Vraag eventueel specifieke of zeer recente bronnen te bespreken, eventueel van verscheidene mediavormen (primaire onderzoeksbronnen, boeken, online bronnen, ...).
• Vraag eventueel tussentijdse tekstversies. Geef bijvoorbeeld een deadline op voor een eerste bibliografie, een deadline voor een voorlopige paperversie en een deadline voor de finale versie. Wiki's houden automatisch een historiek van verschillende versies bij, en zijn vooral een uitstekend middel om de bijdragen van verschillende auteurs aan een gezamenlijke tekst te onderscheiden.
• Vraag eventueel een mondelinge toelichting van het werk.
• Vraag eventueel een reflectie over het schrijfproces en over wat de student geleerd heeft met de opdracht. Dit kan als onderdeel van de taak, maar dit past ook perfect in het studentenportfolio.
• Wijs de studenten erop dat publicatie van de taken in het portfolio of de toepassing van antiplagiaatsoftware leidt tot een verhoogde pakkans van plagiaatplegers.
• Wijs de studenten op de sancties voor plagiaat.

Tips ter detectie van plagiaat

Stijlbreuken in een tekst qua schrijfstijl, woordgebruik, lay-out, samenhang, kwaliteit of referentiestijl kunnen wijzen op geplagieerde stukken.

Gebruik van zoekmachines op het web

Verdachte stukken tekst kunnen ingegeven worden in een online zoekmachine om gebruikte bronnen op te sporen. Gebruik daarvoor een aantal vrij unieke opeenvolgende woorden uit de tekst als zoekterm tussen aanhalingstekens. Studenten gebruiken meestal Google. Als u dat ook gebruikt, heeft u een grote kans om dezelfde bronnen te vinden.

Gebruik van specifieke antiplagiaatsoftware

Voor- en nadelen 

De inzet van specifieke antiplagiaatsoftware heeft een aantal voordelen:

• Het kan ontradend werken
• Men kan snel en automatisch verschillende teksten met elkaar laten vergelijken of met publiek beschikbare teksten

Het gebruik van antiplagiaatsoftware houdt echter ook een aantal problemen in op ethisch en juridisch vlak, alsook wat betreft effectiviteit en efficiëntie:

• Valse negatieven
  • Antiplagiaatsoftware heeft typisch moeite met het detecteren van plagiaat in de volgende gevallen:
    • offlinebronnen, zoals boeken, tijdschriften, e.d.
    • onlinetijdschriften waartoe de toegang beperkt is, bijvoorbeeld tot betalende abonnees. Antiplagiaatbedrijven nemen typisch geen abonnement op de tijdschriften beschikbaar via de VUB-bibliotheek en een gewoon abonnement zou wellicht ook niet volstaan voor de commerciële bedoelingen van de antiplagiaatbedrijven en hun bijzondere eisen qua eigen kopijen voor snelle indexatie.
    • vertalingen
    • grondige parafrasering
  • De vraag is dus in welke mate (doelbewuste) plagiaatplegerij zal stoppen dan wel verschuiven naar deze minder gedecteerde vormen.

• Valse positieven
  • Antiplagiaatsoftware zal vaak iets aanduiden als zijnde geplagieerd terwijl
    • het correcte citaten betreft
    • er correct gerefereerd wordt
    • de verdachte tekst vergeleken wordt met een andere versie van dezelfde tekst en dezelfde auteur. Antiplagiaatbedrijven speuren het internet af en indexeren daarbij ook de publiek beschikbare teksten op ons leerplatform. Het is dus perfect mogelijk dat de door u ingediende tekst vergeleken wordt met een kopij die de student ook op zijn/haar portfolio gepubliceerd heeft.

• Juridische bezwaren
  • De werkwijze van de meeste antiplagiaatoplossingen veronderstelt de upload van de studentenwerken naar de servers van het antiplagiaatbedrijf, zodat deze de teksten kan vergelijken en ook opslaan in de bedrijfsdatabank voor toekomstige vergelijkingen.
  • Zolang de studenten echter niet elk uitdrukkelijk een overeenkomst hebben ondertekend in ve de afstand van hun auteursrechten, vereist de upload van hun werken door docenten of de onderwijsinstelling naar een derde partij de toestemming van de studenten.
  • Het (zonder toestemming) delen van persoonsgegevens met bedrijven is ook een inbreuk op privacywetgevingen. In het bijzonder met bedrijven buiten de EU, en in het geval van minderjarigen (caveat eerstejaars...).
  • Antiplagiaatbedrijven tonen typisch twee kolommen met in de ene kolom de verdachte tekst en in de andere kolom originele bronnen of andere studententeksten. Vaak hebben de antiplagiaatbedrijven niet de nodige toestemming van de auteurs om deze teksten te tonen.

• Ethische bezwaren
  • Detectie en repressie dragen op zich niet bij tot betere waarden.
  • Ieders werken scannen, creëert een sfeer waarbij iedereen verdacht wordt van misdaden en ondermijnt de presumptio innocentiae.
  • Waar blijft de redelijkheid en de voorbeeldfunctie wanneer docenten, instellingen of antiplagiaatbedrijven de auteurs- en privacywetten overtreden om na te gaan of er sprake is van plagiaat (wat vaak geen juridische inbreuk is, maar een professionele of academische inbreuk)?
  • Zonder goede omkadering kan de inzet van antiplagiaatoplossingen leiden tot angstsituaties waarbij studenten te weinig bronnen gaan gebruiken of er teveel afstand van willen bewaren.
  • De relatie tussen docent en student kan veranderen, waarbij de docent het stigma krijgt van politieagent.
  • De ethiek van de antiplagiaatbedrijven blijkt niet altijd zuiver: Turnitin beschuldigde Mydropbox van het doorgeven van gescande studentenwerken aan essaydatabases gebruikt door studenten om te plagiëren. Ephorus publiceerde pdf's gecreëerd met een niet-geregistreerde versie van win2pdf die enkel mag gebruikt worden ter evaluatie of niet-commericiële doeleinden.

Hoezeer de software ook tracht een automatisch oordeel te vellen, men kan dit oordeel zeer zeker niet blindelings volgen. Het blijft aan de docent om waakzaam te blijven met de als niet-verdacht zijnde aangemerkte stukken, alsook om zeer gedetailleerd de verdachte stukken te evalueren.
Gebaseerd op bovenstaande bedenkingen kan men de volgende conclusies trekken voor de keuze van antiplagiaatoplossingen. Te verkiezen oplossingen:

• geef studentenwerken en persoonsgegevens niet door aan bedrijven, zeker niet buiten de EU.
• of, indien men toch kiest voor verwerking door bedrijven,
  • laat docenten en instellingen zoveel mogelijk buiten deze doorgifte van studentenwerkenlaat het zoveel mogelijk aan de studenten zelf om hun werken rechtstreeks door te geven aan de bedrijven, met uitdrukkelijke instemming voor alle geplande gebruik. Typisch wordt de docent dan gecontacteerd door het bedrijf met een melding van de spamprobabiliteit van elk werk.

Voorbeelden

•    Wcopyfind en Copyfind - http://plagiarism.phys.virginia.edu
Dit is vrije software ontwikkeld door de universiteit van Virginia, gratis te gebruiken zonder beperkingen. Het programma moet gedraaid worden op de eigen computer (Windows of Linux, wellicht ook andere besturingssystemen vertrekkende van de broncode). Het vergelijkt alleen teksten vanop de eigen computer of zeer specifiek opgegeven webadressen. Het programma scant naar leesbare tekst in binaire bestanden. MS Word-bestanden zijn aldus direct interpreteerbaar. Veel moderne bestandsformaten die intern comprimeren zoals OpenOffice en PDF zijn niet rechtstreeks leesbaar en dienen eerst omgezet te worden (tip: manueel copy-paste of odt2txt en pdftotext). Vanwege zijn technische aard en vrije licentie is Copyfind indien gewenst, in principe en mits enige tijdsinvestering te integreren met serverplatformen zoals Pointcarré en thesissenrepository om teksten intraserver te vergelijken. Copyfind is echter vooral het programma bij uitstek waarmee de individuele docent onmiddellijk aan de slag kan zonder onkosten of tussenkomst van anderen.

In academiejaar 2010-2011 onderzoekt de VUB de noodzaak van een universiteitsbrede inzet van plagiaatsoftware. Hierbij worden twee softwaresystemen gepiloteerd: Ephorus en Turnitin.

•    Ephorus - http://www.ephorus.nl
Ephorus is een Nederlands bedrijf dat online antiplagiaatoplossingen aanbiedt, zowel voor individuele docenten als voor onderwijsinstellingen. Ephorus voorziet een plugin die geïntegreerd kan worden met Pointcarré. Ephorus biedt ondersteuning voor verscheidene bestandsformaten waaronder MS Office, OpenOffice en PDF. Ephorus vergelijkt studentenwerken met voormalig gearchiveerde studentenwerken alsook met internetbronnen.

•    TurnItIn - http://turnitin.com/static/index.php
TurnItIn is een online service voor plagiaatdetectie (afkomstig uit de Verenigde Staten) die de mogelijkheid biedt om teksten te vergelijken en zo gelijkenissen met andere documenten te detecteren. Deze overeenkomsten worden door middel van een ‘percentage tekstgelijkenis’ gesynthetiseerd in een rapport, waarin wordt verwezen naar de gevonden “bronnen” en de potentieel niet-originele tekstfragmenten visueel markeert.

Contact

Onderwijskundig Adviseur Cynthia De Bruycker, Gebouw M, lokaal 418 Tel: 02/629 3048 Cynthia.De.Bruycker@vub.ac.be

Stafmedewerker Didactische Ondersteuning Onderwijstechnologie Natalie Tielemans, Gebouw E, lokaal 3.7 en Gebouw M, lokaal 418 Tel: 02/629 1128 Natalie.tielemans@vub.ac.be