Zitten
Zitten is een belangrijke
oorzaak van rugklachten. We ontwaken, we zitten aan de ontbijttafel,
op de trein of in de auto. Een werkdag bestaat voor een groot gedeelte
van de beroepsbevolking uit zittende arbeid. We ontspannen ons tenslotte
in onze luie zetel voor de televisie. Een karikatuur om aan te tonen
dat de bewegende, rechtopstaande mens toch een zittend exemplaar
geworden is. De intrede van de computer samen met het internet zorgen
nog meer voor een zittende houding.
Het soms langdurig zitten
in een bepaalde houding met onvoldoende correcte ondersteuning zorgt
voor problemen zoals afvlakking van de onderrug en kruipeffect op
de discus (tussenwervelschijf), die op zich dan weer kunnen leiden
tot ernstige rugklachten.
Een ergonomisch verantwoorde
werkplek is een voorwaarde voor goede arbeidsomstandigheden. De
verschillende onderdelen van een werkplek (stoel, monitordrager,
voetensteun etc.) dienen niet alleen volledig aan de eisen en wensen
van de individuele gebruiker te voldoen maar dienen ook juist opgesteld
te zijn.
Verschillende
zitsystemen
Een stoel bestaat uit
een zitvlak, poten en een rugleuning. De vorm van deze elementen
en de wijze waarop ze samengevoegd zijn, maken echter dat de ene
stoel uitermate comfortabel zit, terwijl de andere reeds na een
tiental minuten een marteltuig wordt. De meeste mensen zitten op
klassieke stoelen, die al dan niet verbeterd zijn om een aangenamer
zitcomfort te geven. Een nadeel van de klassieke stoel is echter
dat hij minder soepel inspeelt op de basismechanismen van veel rugklachten.
Een aantal moderne meubelontwerpers hanteren echter zeer bewust
concepten als open heuphoek, mobiliteit, aanpassing van de omgeving
aan het lichaam, enz., om rugklachten te vermijden. Dit betekent
echter niet dat hun ontwerpen de ultieme oplossing bieden voor mensen
met rugklachten ten gevolge van zittende arbeid. Balansstoelen bv.
hebben als nadeel dat de kniehoek klein is en men daaroor bij langdurig
zitten last kan krijgen van afknellingsverschijnselen in de knie
en het onderbeen. We bespreken hierna de belangrijkste zitsystemen.
Eén besluit dringt zich uit dit overzicht alvast op: de ultieme
stoel werd nog niet ontworpen. Elke stoel heeft zijn specifieke
gebruiksmogelijkheden en beperkingen. Het komt er bijgevolg op aan
die stoel uit te kiezen die het best geschikt is voor het gebruik
dat men beoogt.
De
bureaustoel
Voor langdurig
zittend werk aan een werkblad, schrijftafel, computer, enz.,
worden vooral bureaustoelen gebruikt. Deze hebben de laatste
tientallen jaren grote aanpassingen ondergaan zodat er momenteel
een ruime keuze voorhanden is. Een nadeel is echter dat veel
mensen de stoel waarop ze werken, niet zelf kunnen kiezen.
- Een open heuphoek
is zeer belangrijk voor een bureaustoel vermits men op
deze stoelen toch meestal vrij lang in een min of meer
dezelfde houding blijft zitten. Bij sommige bureaustoelen
kan het zitvlak naar voren kantelen met een hoek van 10
tot 15°. Dit kantelmechanisme maakt het mogelijk om zeer
gemakkelijk van zithouding te wisselen, wat in dit geval
een belangrijk voordeel is.
- Een zeer recente ontwikkeling
op dit gebied is een schommelmechanisme dat ingesteld
kan worden op het individuele gewicht. Het zitvlak volgt
dan nagenoeg spontaan de bewegingen van het lichaam zonder
dat dit bijkomende inspanningen vereist.
- Een goede
bureaustoel moet in hoogte verstelbaar zijn. De ideale
hoogte is afhankelijk van individu tot individu. De zithoogte
moet zodanig ingesteld worden dat de voeten op de grond
rusten en de hoek in de knie groter is dan 90°. Indien
het werkblad te hoog staat, gebruikt men best een voetensteun.
- Bij een aantal
recente bureaustoelen kan ook de zitdiepte worden aangepast
aan de lengte van de bovenbenen met behulp van een in-
en uitschuifbaar systeem. Dit is nuttig voor mensen met
zeer korte of zeer lange bovenbenen.
- Goede bureaustoelen
hebben een verdikking ter hoogte van de lenden. Meer ingenieuze
stoelen beschikken zelfs over een opblaasbaar lendengedeelte
dat individueel aanpasbaar is. Ook een klein opgerold
kussentje of andere hulpmiddelen kunnen echter voldoende
ondersteuning bieden (zie verder)
- Een aantal
recente systemen spelen volledig in op een meer actief
zitgedrag. In combinatie met een schommelmechanisme van
de zitting bieden dergelijke stoelen een uitstekende mogelijkheid
tot 'dynamisch zitten'.
|
|
Variable
balansstoel
De zogenaamde
Variable balansstoel is specifiek ontworpen met het oog op
het aannemen van een correcte fysiologische zithouding met
een open heuphoek. Het zitvlak is naar voren gekanteld en
een dubbele kniesteun belet het afglijden van het zitoppervlak.
De combinatie van een hellend zitvlak met kniesteunen zorgt
ook voor een verdeling van het lichaamsgewicht over de heupen
en de knieën. Sommige mensen vinden de kniesteunen niet goed
omdat ze de knieën extra belasten. Door een ongunstige kleine
kniehoek kunnen de bloedvaten ook afgeklemd geraken. Sommige
recente modellen zijn daarom voorzien van kantelbare kniesteunen
zodat men op een ontspannen wijze de benen kan strekken.
|
 |
De
Sta-hulp
De sta-hulp is
een ideale hulp bij langdurig staande arbeid aan een verhoogde
werktafel. De sta-hulp onlast de benen doordat deze niet meer
het volledige lichaamsgewicht behoeven te dragen.Bij een sta-hulp
zit men in een grote heuphoek zodat de lendenkromming weinig
of niet belast wordt en men gemakkelijk een correcte houding
kan bewaren. De Move van Stokke is gemonteerd op een bolvormige
voet. Dit biedt een grote bewegingsvrijheid doordat de Move
in alle richtingen meebeweegt. Dit maakt de Move tot de meest
ergonomische oplossing onder de sta-hulpen en zadelstoelen. |
|
De
Zitbal
De zitbal is
een goedkope oplossing voor beweeglijk zitten. Zitballen zijn
beschikbaar in verschillende maten, maar de grootte van de
bal moet afgestemd zijn op de lichaamslengte. Een zitbal heeft
veel voordelen. Enerzijds zorgt de open heuphoek voor een
betere houding en anderzijds kan de bal voor allerlei oefeningen
gebruikt worden. Zitballen hebben uiteraard geen lendensteun
en zijn dus niet aangewezen om er langdurig op te zitten.
Er bestaat wel een soort ring waarin de bal gefixeerd wordt
en waarop een lendensteun bevestigd kan worden. Op deze manier
wordt het echter moeilijk om nog van houding te veranderen
en gaat aldus de voornaamste functie van de zitbal verloren.
Zitballen vragen ook veel ruimte en lopen langzaam leeg.
|
|