Vrije Universiteit Brussel

Hendrik Fayat (1908 -1997)

Socialistisch politicus

Fayat groeide op in Brussel en studeerde rechten aan de ULB. Tijdens zijn studies nam hij deel aan het studentenleven en sloot hij zich, als Vlaamsgezind student, aan bij het Studentengenootschap 'Geen Taal, Geen Vrijheid'. Samen met zijn medestudenten Jef Rens en Maurits Naessens stichtte hij het Vlaamsch Verbond van Socialistische Studenten (1931). Na enkele jaren als wetenschappelijk navorser gewerkt te hebben, schreef hij zich in 1935 in aan de Brusselse balie en verkreeg hij een plaats in het bestuur van het Vlaams Pleitgenootschap bij de Balie te Brussel.

H. Fayat Op politiek vlak pleitte hij, als één van de voormannen van de Belgische Werkliedenpartij, voornamelijk voor de Vlaamse eisen. Zo gaf hij op het eerste Vlaamsch Socialistisch Congres in 1937 een verslag over het taalvraagstuk in Brussel en schreef hij vanaf 1938 ook regelmatig in het blad Vooruit over de Vlaamse eisen.

Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog volgde hij de regering naar Frankrijk waar hij was belast met de bijstand aan de Belgen in onbezet Frankrijk. Daarna reisde hij door naar Groot-Brittanië waar hij als vrijwilliger dienst nam in het Belgisch leger. In 1942 werd hij aangesteld als juridisch adviseur van het departement van buitenlandse zaken om in juli 1943 kabinetschef te worden van de katholieke minister van binnenlandse zaken August de Schryver.

Na de bevrijding werd Fayat tijdens de eerste parlementsverkiezingen (1946) verkozen tot volksvertegenwoordiger voor Brussel. In deze periode had hij grote belangstelling voor de buitenlandse en internationale politiek, zonder echter de Vlaamse problemen uit het oog te verliezen. Zo stond hij mee aan de wieg van het August Vermeylenfonds en was hij 25 jaar lang voorzitter van de Brusselse afdeling.
In 1946 werd hij lid van de Vaste Commissie voor Taaltoezicht en in de jaren '50 organiseerde hij samen met de Nederlands hoogleraar Pieter Geyl verschillende Vlaams-Nederlandse socialistische congressen. Ondertussen promoveerde hij ook in zijn academische carrière toen hij in 1948 tot docent koloniaal recht aan de ULB werd benoemd en in 1961 hoogleraar werd. Van 1957 tot 1958 was Fayat voor het eerst minister, en wel van Buitenlandse Handel. Hij viel daarbij op door op internationale bijeenkomsten niet uitsluitend Frans te spreken, zoals Belgische diplomaten tot dan deden, maar Engels, wat in Franstalige kringen tot heel wat opschudding leidde. De anglofiel Fayat, die elke dag naar de BBC luisterde, sprak dan ook veel beter Engels dan de gemiddelde Belg -en zelfs de gemiddelde Vlaming. In de regering Lefèvre- Spaak (1961-1965) was hij minister-adjunct voor Buitenlandse Zaken. Door een doortastende aanpakl zorgde hij er toen voor dat er in de diplomatie, tot dan toe een Franstalig bastion, een taalevenwicht kwam, onder meer door verplichte taalexamens en het aanwerven van een speciale lichting Nederlandstalige diplomaten (de 'Fayat-boys'). Die doorbraak van het Nederlands op Buitenlandse Zaken zette kwaad bloed bij de minister Paul-Henri Spaak, nochtans een vriend en partijgenoot van Fayat.

Na korte tijd minister-staatssecretaris voor Buitenlandse Handel (1965-66) te zijn geweest, kreeg Fayat -net als andere Vlaamse kandidaten- bij de verkiezingen van 1968 geen verkiesbare plaats meer op de tweetalige socialistische lijst in Brussel. Zijn Vlaamsgezindheid was voor vele Brusselse socialisten een doorn in het oog. De Vlaamse socialisten reageerden door met een eigen lijst uit te komen: de Rode Leeuwen. En met succes: Fayat werd verkozen en kreeg opnieuw de portefeuille van Buitenlandse Handel in de regering Eyskens-Merlot/Cools en een jaar later erkende de partijleiding de Rode Leeuwen als de Vlaamse BSP-federatie Brussel-Halle-Vilvoorde.
Drie jaar later verloor hij zijn kamerzetel, toen de Rode Leeuwen een stuk minder goed scoorden. Hoewel geen parlementslid meer, was hij nog een tijd staatssecretaris voor Buitenlandse Handel (1972-1973) en voor het Havenbeleid (1973).

Na zijn vertrek uit de actieve politiek kon hij zijn voorliefde voor integratie en samenwerking met Nederland nog een tijd uitleven als voorzitter van het Algemeen Nederlands Verbond. Hendrik Fayat was erelid van de OSB.

Hij stierf op 21 september 1997.

Vrije Universiteit Brussel

alumni

Hendrik Fayat (1908 -1997)

Socialistisch politicus