Vrije Universiteit Brussel

 

Lodewijk De Raet (1870 - 1914)

Grondlegger van het economisch denken in de Vlaamse Beweging

Lodewijck De RaetAls tiener op de middelbare school viel Lodewijk De Raet al op door zijn inzet voor de Vlaamse kwestie. Tijdens zijn scholierentijd op het Koninklijk Atheneum richtte hij de bond 'Help U Zelf' mee op, een Vlaamse leerlingenkring die tot doel had het gebruik van het Nederlands te bevorderen en de Vlaamse rechten te verdedigen, startte hij met o.a. August Vermeylen het tijdschrift 'Jong Vlaanderen' en was hij betrokken bij de oprichting en de uitbouw van 'De Vlaamsche Wacht' in Brussel, een vereniging van Brusselse flaminganten. Het is in de schoot van deze laatste kring dat De Raet zijn Vlaams economisch programma ontwikkelde waarin hij praktische middelen formuleerde om het Vlaamse volk opnieuw groot en sterk te maken.
Ondertussen studeerde Lodewijk, dankzij de steun van Emiel Blauwaert, een vriend van zijn overleden vader, verder aan de …cole polytechnique van de Brusselse universiteit en ook hier was Lodewijk actief in het verenigingsleven. Hij sloot zich aan bij het 'studentengenootschap Geen Taal Geen Vrijheid', was lid van het Verbond der Vlaamsche vrijzinnige studenten en werkte vanaf 1891 mee aan de redactie van het studententijdschrift De Goedendag. De Raet geraakte er in deze periode van overtuigd dat economie en onderwijs een hechte band hadden.

Om te kunnen wedijveren met andere volkeren en om een voldoende sterke positie te verwerven om zo zijn eigenheid te kunnen bewaren, moest het Vlaamse volk beschikken over verstandelijke werktuigen zoals een Nederlandstalige universiteit. Aan deze universiteit moesten de leidende klassen worden gevormd, zodat zij op hun beurt het volk op economisch, cultureel, sociaal en politiek gebied konden beschaven.

Na het overlijden van zijn grootvader en van zijn mecenas Blauwaert moest de tweedejaarsstudent De Raet privť-lessen geven om zijn studies te kunnen financieren. De combinatie lesgeven en studeren was echter niet haalbaar en De Raet slaagde niet voor zijn examens. Hij schreef zich opnieuw in en vertrok in mei 1892 met een beurs van de Stichting Jacobs naar Bologna om zijn ingenieursstudie voort te zetten. Maar ook in ItaliŽ slaagde hij niet in zijn studies. Opnieuw in BelgiŽ zocht hij werk en concentreerde hij zich op de politiek, met name de Vlaamsche Volkspartij (1), waarvan hij tevens medeoprichter was. Samen met zijn vrienden in 'Geen Taal Geen Vrijheid' richtte hij ook een Vlaamse 'University Extension' op. Uiteindelijk behaalde Lodewijk in 1899 het diploma in de economische wetenschappen aan de Brusselse universiteit. In dezelfde periode was hij betrokken bij de oprichting van de Vlaamsgezinde samenwerkende maatschappij 'Eendracht is Macht'en bij de redactie van het radicaal Vlaamse blad 'Schild en Vriend'.

Naast dit alles werd hij ook medewerker van het 'Institut de Sociologie' van Solvay. Vanaf 1903, toen hij openlijk het verslag van de eerste hogeschoolcommissie van Mac Leod (2) aanviel, zou hij zich vooral toeleggen op de strijd voor de vernederlandsing van het onderwijs. Deze strijd ging niet zonder slag of stoot maar in 1906 werden de vijf verslagen die Lodewijk had ingezonden en besloten met een ontwerp van motie allen integraal goedgekeurd. Over de ideeŽn van Mac Leod werd op het Nederlandsch Taal- en Letterkundig congres geen woord meer gerept. In de plaats daarvan werd de vernederlandsing gevraagd van de Gentse universiteit met inbegrip van de technische scholen.

Op 31 maart 1911 werd het door De Raet opgestelde wetsvoorstel voor de vernederlandsing van de Gentse universiteit in de Kamer ingediend. Een jaar nadien behaalde De Raet de graad van doctor in de economische wetenschappen aan het 'Institut de Sociologie' in de hoop van een leerstoel aan de universiteit van Gent of het 'Institut de Sociologie' te kunnen bemachtigen. Die droom werd echter geen werkelijkheid. De Raet overleed enkele maanden later en hij zou de vernederlandsing van de universiteit in Gent (1930) niet meer meemaken. Wegens zijn verdienste als pionier van de 'University Extension' werd in Vlaanderen de Stichting Lodewijk de Raet naar hem genoemd.

 

  • (1) De Vlaamsche Volkspartij werd in 1892 opgericht door een groep jonge intellectuelen uit de 'neutrale' liberale flamingantische strekking.
  • (2) Het verslag van de Eerste Hogeschoolcommissie, opgemaakt door Julius Mac Leod, stond voor een trapsgewijze vernederlandsing van de faculteiten van de Universiteit Gent.

©2006 • Vrije Universiteit Brussel • Pleinlaan 2 • 1050 Elsene • Tel.: 02/629.21.11 • info@vub.ac.be