Vrije Universiteit Brussel

Willy Calewaert (1916 - 1993)

links politicus

Willy Calewaert was één van de eerste studenten die afstudeerde aan de Nederlandstalige leergangen van de ULB. In 1938 behaalde hij zijn diploma criminologische wetenschappen, een jaar later dat van doctor in de rechten. Calewaert's keuze voor criminologie en strafrecht kwam voort uit de drang naar vrijheid en respect voor de menselijke waarden. Het was dan ook niet verwonderlijk dat hij bij de Duitse inval in België zich onmiddellijk aansloot bij het verzet. Aan de zijde van het Onafhankelijkheidsfront, een verzetsbeweging met sterk communistische inslag, vocht hij mee met de geallieerden Merksem.

Na de oorlog kreeg hij het ambt van substituut-krijgsauditeur waar hij de bestraffing van oorlogsmisdrijven opvolgde. Toch hernam hij al snel zijn taak aan de balie. In 1953 behaalde hij zijn diploma van geaggregeerde van het hoger onderwijs in Gent en zou hij daar een academische carrière starten. Calewaert publiceerde veelvuldig over het strafrecht, waarbij zijn voornaamste publicatie (in samenwerking met C.J. Vanhoudt) het monumentale leerboek "Belgisch Strafrecht" was. Omdat hij er van overtuigd was dat vele misdrijven hun oorsprong vonden in maatschappelijke wantoestanden, sloeg Calewaert de politieke weg in. Vanuit dit perspectief hoopte hij invloed te kunnen uitoefenen om maatschappelijke toestanden te verbeteren.
Zijn politieke carrière startte eigenlijk al tijdens zijn studententijd als lid van het Liberaal Vlaams Studentenverbond. Daarna evolueerde hij als ondervoorzitter van de Brusselse antifascistenliga naar links en steunde hij het republikeinse front in de Spaanse burgeroorlog. Tijdens de jaren '50 trad hij toe tot de linkse vleugel van de BSP die zich had verenigd in het weekblad Links. Hij werd er al gauw erkend als één der voormannen van de SP. Met het manifest Links strijdend socialisme spuwde deze groep (met onder meer Calewaert, Camille Huysmans, en de marxistische econoom Mandel) in 1958 scherpe kritiek op de BSP leiding, wat leidde tot een aanvaring met de partijtop. Calewaert deed bovendien heel wat stof opwaaien met zijn vooruitstrevende wetsvoorstellen over echtscheiding door feitelijke scheiding (1968), over legalisatie van abortus (1970), over erkenning van de vrijzinnigheid en de islam (1972) en over schrapping van het verbod op anticonceptie (1973); onderwerpen die toen vrijwel onbespreekbaar waren. Hoewel deze initiatieven Calewaert niet altijd in dank werden afgenomen, bleef hij zich inzetten voor maatschappelijk moeilijke onderwerpen zoals ook de oprichting van crematoria en de erkenning van het recht op waardig sterven (reeds in 1963 sprak hij over euthanasie).

Maar ook als minister van Onderwijs (1973-1974 en 1980-1981) schokte hij in 1980 opnieuw katholiek Vlaanderen door te verklaren dat alle verzuilde onderwijsvormen moesten vervangen worden door gemeenschapsscholen. Hij verzette zich tevens tegen numerus clausus omdat dit de vrijheid van de student aan banden legde. Het recht op een eigen overtuiging, op vrije meningsuiting, op privacy, op het gelijkheidsprincipe en het toekennen van sociaal economische rechten stonden steeds hoog op zijn prioriteitenlijst. Willy Calewaert werd in zijn carrière twee maal Minister van Nationale Opvoeding en cultuur en één maal Minister van Openbaar Ambt en Institutionele Hervormingen (1979-1980).

Toen Calewaert de pensioengerechtigde leeftijd bereikte, stelde hij zich niet langer kandidaat voor de verkiezingen. Toch zou hij nog een gezaghebbende stem blijven hebben binnen de SP. Van 1984 tot 1986 was hij nog rechter in het Arbitragehof.

Willy Calewaert stierf op 30 oktober 1993.

Vrije Universiteit Brussel

alumni

Willy Calewaert (1916 - 1993)

links politicus