logo

You are here

Warning message

Attention! This event has already passed.

De zoektocht van Huib Hoste (1881-1957) naar de nieuwe betekenis van kleur in de architectuur. Modernistische kleurinterventies versus hedendaagse restauratiestrategieën

Tuesday, 30 May, 2006 - 15:00
Campus: Brussels Humanities, Sciences & Engineering campus
Faculty: Arts and Philosophy
D
2.01
Ann Verdonck
phd defence

Aan de basis van dit onderzoek ligt een ‘kleurgevoeligheid’ die enerzijds ontstaan is uit een
persoonlijke interesse en anderzijds uit een professionele noodzakelijkheid. Als onderzoeker van
het team Examino cvba behoort kleur- en materiaaltechnisch onderzoek immers tot één van mijn
belangrijkste opdrachten. De combinatie met een liefde voor de architectuur van het modernisme
heeft de basis gelegd voor het onderzoeksthema: kleur in de modernistische architectuur.
Het architecturaal kleurgebruik in het modernisme is een complex en ruim onderwerp. Een
vernauwing van de problematiek is noodzakelijk.

Er is geopteerd om het oeuvre van één vooruitstrevend architect uit te lichten en er het
kleurgebruik ten gronde te bestuderen. Het zou een Belgisch architect worden omwille de
betrokkenheid, de vrijwel onontgonnen materie van het thema ‘architecturale polychromie’, en de
bereikbaarheid van het archiefmateriaal.

De keuze wordt pragmatisch gestuurd: de problematiek van het Hoste-oeuvre staat in de
belangstelling naar aanleiding van de discussies rond de sloop van het Noordzeehotel in Knokke.
De Afdeling Monumenten en Landschappen van de Vlaamse Gemeenschap wordt bijgevolg
vragende partij om het resterend patrimonium van Hoste te laten inventariseren.

Bovendien wordt bij een eerste consultatie van de Hoste-archieven een potentieel ‘kleurrijk’ oeuvre
ontdekt dat in de literatuur niet aan bod komt. Huib Hoste is een belangrijk figuur in de
architectuurscène van de eerste helft van de twintigste eeuw. De monografie Huib Hoste,
Voorvechter van een vernieuwde architectuur van Marcel Smets uit 1972 is het enige
overzichtswerk dat Hoste in een breder perspectief plaatst, maar zijn kleurgebruik komt er niet aan
bod. Dit opent nieuwe onderzoeksperspectieven.

Deze pragmatische keuze wordt gesteund door een passie voor de eigenzinnige, kleurrijke
architectuur van een groot architect en publicist.

De basisdoelstelling is eenvoudig. Kleur in de architectuur en in de architectuurherinnering is
efemeer. De kleuren van onze jonge bouwkunst zijn niet meer gekend en er bestaan vele
misvattingen over het zogenaamd ‘wit modernisme’. Het weerleggen van deze misvattingen (in het
oeuvre van Hoste) is een belangrijke doelstelling van deze studie.

De onderzoeksmethode steunt op het maximaal combineren van het historisch onderzoek, het
veldwerk en - waar nodig - ondersteuning door onderzoek in het laboratorium. Vanuit mijn
vooropleiding als architect en interieurarchitect is deze studie geen theoretisch of filosofisch
discours geworden, maar de concrete neerslag van ‘actief’ onderzoek, inherent aan onze
discipline. Analyse, opmetingen, kleur- en materiaaltechnisch onderzoek in situ,
reconstructietekeningen, visualisaties, maquettes, proefopstellingen enz. zijn ingezet om tot een
kleursynthese te komen.

De literaire bronnen zijn de teksten van Hoste zelf, zijn voordrachten, bestekken en brieven. De
ontwerpschetsen, uitvoeringsplannen en zwart-wit opnames van zijn projecten zijn de belangrijkste
iconografische bronnen in het kleuronderzoek. De informatie is verspreid over diverse archieven
en meerdere documenten kunnen niet geïdentificeerd worden. Dit bemoeilijkt het onderzoek en er
ontstaan lacunes. Bovendien is de informatiewaarde - wat betreft kleur - van veel documenten
beperkt door de zwart-wit foto’s. De grijstinten verwijzen naar kleurrijke interieurs, maar de kleur
zelf is niet gekend, het werkt enerzijds frustrerend maar tegelijk intrigerend en stimulerend voor het
kleuronderzoek in situ. Het monument zelf is ten slotte de meest essentiële en betrouwbare
onderzoeksbron.

Deze bronnen zijn amper bestudeerd en tijdens de studie komen er substantiële plannen,
documenten en potentiële cases ter beschikking die het onderzoek kaderen en verfijnen.
Het concept is structureel opgevat in twee delen: De oeuvrelijst van Huib Hoste en de
kleurproblematiek binnen dit oeuvre.

Het eerste deel laat de lezer kennis maken met het leven en werk van Hoste. Op die manier
krijgen we zicht op de evolutie en invloeden van zijn architectuur. Het oeuvre wordt samengebracht
in een projectinventaris of ‘samenvattende lijst’. Daaruit zijn individuele projectfiches gedistilleerd
met een gedetailleerde beschrijving gekoppeld aan een waardeoordeel. Dit laatste is een
beleidsvoorbereidend instrument, uitgevoerd in opdracht van de Vlaamse Gemeenschap.

Het tweede deel zoomt in op de problematiek van de kleur binnen dit oeuvre. Tien gevallenstudies
belichten de merkwaardige architecturale ‘kleurinterventies’ van Hoste. De synthese ervan is
gevisualiseerd in ‘kleurenklavieren’ en geeft informatie over de gebruikte kleurengamma’s. Het is
evident dat lacunes in de beschikbare bronnen niet altijd toelaten om algemene conclusies te
trekken.

In een ruimer perspectief bekijken we de belangrijke voortrekkers van de architecturale
polychromie in het modernisme. Hun intenties en de architecturale uitwerking ervan, gebruiken we
om inzicht te krijgen in de ideeën en de praktijk van Hoste. Relevante linken met moderne
kleurconcepten uit binnen- en buitenland worden toegelicht in de cases. Daarnaast peilen we naar
de impact van Hostes neogotische vooropleiding op zijn kleurgebruik.
De materiaaltechnische aspecten van Hostes kleurige afwerkingen en de wijze waarop we omgaan
met onze ‘kleurige’ vondsten - de restauratiestrategieën - zijn behandeld in het laatste luik van dit
boekdeel.

Andere architecturale aspecten zoals constructie, vorm, functionaliteit, woonprogramma en
dergelijke, komen slechts aan bod voor zover deze begrippen essentieel zijn om het kleurgebruik
te verhelderen.

Tot slot hoop ik dat dit onderzoek als katalysator ook toekomstige onderzoekers weet te
sensibiliseren.