logo

Algemene gegevens

Hier vind je algemene informatie over de specifieke lerarenopleiding aan de VUB.

Opleidingspagina

Klik door naar de opleidingspagina van de

KWALITEIT VAN DE SPECIFIEKE LERARENOPLEIDING

De specifieke lerarenopleiding aan de Vrije Universiteit Brussel identificeert zich met de slogan “Those who can, TEACH!”. Hiermee drukt de opleiding de wens uit om enerzijds actief bij te dragen aan de opwaardering van het leerkrachtenberoep en anderzijds een kwaliteitsvolle opleiding te garanderen. Het programma is modulair en is opgebouwd rond vijf leerlijnen.

De afgelopen jaren heeft de opleidingsraad van de grootstad Brussel een sterk uithangbord van de opleiding gemaakt, onder meer via de module ‘Urban Education’ en de positieve kijk op diversiteit en meervoudige identiteit. Het belang van Brussel, de wisselwerking tussen theorie en praktijk, het project ‘Onderzoekende school’ en de aandacht die geschonken wordt aan meervoudige identiteit geven deze opleiding een uniek profiel. Vanuit een onderzoekende houding in de praktijk ontdekken studenten doorheen de opleiding hoe ze hun vakexpertise optimaal kunnen inzetten in het onderwijs.

 

Onderstaande tekst geldt voor de specifieke lerarenopleiding en niet voor de educatieve masters, die onder voorbehoud van goedkeuring vanaf academiejaar 2019-2020 ingericht worden.

De lerarenopleiding profileert zich uitdrukkelijk vanuit de opportuniteiten van diversiteit en een meervoudige identiteit

Leerresultaten en profilering

Het Interfacultair Departement Lerarenopleiding (IDLO) stelt voor alle Specifieke lerarenopleidingen (SLO’s) dezelfde zeven kerncompetenties voorop. Deze kerncompetenties groeperen de tien decretaal vastgelegde ‘basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs’ (bepaald bij besluit van de Vlaamse regering, 2007) en sluiten aan bij de vijf pijlers van de Visie op Onderwijs van de VUB, bij de niveaudescriptoren zoals beschreven in artikel II.141 van de Codex Hoger Onderwijs en de descriptoren van de Vlaamse Kwalificatiestructuur.   

De opleidingsraad wenst de lerarenopleiding uitdrukkelijk te profileren als opleiding die vanuit de opportuniteiten van diversiteit vertrekt en die aandacht heeft voor meervoudige identiteit. De opleiding heeft, vanuit het belang dat ze hecht aan meervoudige identiteit, aandacht voor taal en cultuur en hoe een erkenning daarvan voor leerlingen een stevige basis voor zelfvertrouwen kan vormen. In het sinds academiejaar 2016-2017 hervormde curriculum verkennen studenten van de Vrije Universiteit Brussel en de Erasmushogeschool Brussel bovendien in de module ‘Urban Education’ de positieve aspecten van diversiteit in de wereldstad Brussel vanuit het perspectief van de leerlingen. Deze module helpt studenten inzicht te krijgen in het leven van een Brusselse leerling en in de kansen die een meervoudige identiteit biedt. De opleidingsraad is ervan overtuigd dat leren lesgeven in Brussel een interessante en degelijke voorbereiding op de onderwijspraktijk overal in Vlaanderen biedt.

geen theorie zonder praktijk

Curriculum

Het vanaf academiejaar 2016-2017 ingevoerde programma voor alle SLO’s wordt gekenmerkt door een grote horizontale samenhang; een sterkere koppeling van theorie en praktijk; een maximale voorbereiding op de praktijk; een intensieve samenwerking tussen opleiding en werkveld; een versterking van de onderzoekende houding; en een flexibel traject. Deze uitgangspunten werden als volgt in concrete aanpassingen van het curriculum vertaald:

  • De 5 SLO’s zijn opgebouwd rond de bekwaamheidsbewijzen en bieden bijgevolg een goede aansluiting op de schoolpraktijk;
  • Het programma is modulair en thematisch;
  • Alle modules zijn opgebouwd rond vijf leerlijnen: 1. stage; 2. pedagogisch-didactische vaardigheden; 3. vakdidactische vaardigheden; 4. reflectie en onderzoek; en 5. visie op leraarschap en professionele identiteitsontwikkeling in humanistisch perspectief.
  • Er is veel aandacht voor de grootstedelijke context;
  • Het stageconcept bouwt op in complexiteit en bestaat uit authentieke taken;

De stagelijn vormt de basis voor en de rode lijn doorheen het gehele programma. De opleidingsraad wil samen met de stagescholen opleiden, wat een versterking van de samenwerking met de stagescholen inhoudt. De opleidingsraad hanteert het motto: geen theorie zonder praktijk. Er wordt nooit louter kennis getoetst en de docenten streven naar het aanbieden van authentieke taken. De theorie wordt ‘just in time’ aangereikt en levert op die manier een handvat voor de praktijkervaringen van de studenten. De opleidingsraad zet bovendien sterk in op het project ‘Onderzoekende school’. In dit project wordt de student in een school partner van een onderzoekend team van leerkrachten. De student voert een kleinschalige dataverzameling, data-analyse en onderzoeksacties uit. Dit helpt de student om de school en de lescontext beter te begrijpen en de eigen professionele identiteit te ontwikkelen.

Aangezien het programma de opleidingsraad dwingt om in leerlijnen te denken, veeleer dan in individuele opleidingsonderdelen, stelde de opleidingsraad leerlijncoördinatoren aan. Iedere leerlijncoördinator is verantwoordelijk voor het bewaken van de afstemming van leerinhouden en evaluatievormen en het constateren en wegwerken van leemtes en overlap in het programma.

variatie aan evaluatievormen

Evaluatiebeleid

De opleidingsraad maakt gebruik van een variatie aan evaluatievormen. Bovendien werd per module een geïntegreerde evaluatie uitgewerkt die de evaluatie van de verschillende leerlijnen binnen de module samenbrengt. Dit wordt opgevolgd door de leerlijncoördinatoren.

De validiteit en betrouwbaarheid van de evaluatie van de stage wordt gegarandeerd door een stagecompetentiematrix die in overleg met de mentoren in de stagescholen opgesteld is. Mentor, stagebegeleiding en student worden betrokken bij de evaluatie.

De opleidingsraad wil studenten tot zelfsturing brengen. Hiervoor wordt onder meer gebruik gemaakt van een portfolio.

Docenten

De combinatie van onderzoek, onderwijs, dienstverlening en beleidstaken zorgt voor een zware belasting van het personeelskader. Het aanbieden van flexibele trajecten, dag- en avondonderwijs en meerdere instapmomenten beschouwt de opleiding als een manier om de studenten enigszins te spreiden, zodat er minder piekbelasting is voor de docenten. Sinds het najaar van 2015 moet het zelfstandig academisch personeel beantwoorden aan de vereisten die beschreven worden in de competentietoets

Sinds de invoering van het vernieuwde curriculum werden de mandaten sterk geclusterd, waardoor afstemming tussen de verschillende docenten eenvoudiger is. De organisatie van teamdagen over actuele thema’s draagt ook bij tot de inhoudelijke afstemming onder docenten.

De campus en opleidingsraad die experten uit vele vakdomeinen herbergt, biedt heel wat mogelijkheden voor interdisciplinaire projecten. Dankzij de grotere mandaten wordt het onderzoek sterker met de opleiding verbonden. De indaling van de lerarenopleiding in andere opleidingen leidde bovendien tot de ontwikkeling van enkele onderwijsgerichte afstudeerrichtingen  

Voorzieningen en studiebegeleiding

De voorbije jaren werkte de opleidingsraad gefaseerd aan het evalueren en updaten van het beschikbare vakdidactische materiaal. De opleidingsraad werkt deels via zogenaamd ‘blended’ onderwijs. Voor sommige modules wordt er gewerkt via flipped classroom waardoor de contactmomenten zoveel mogelijk worden gebruikt om de omzetting van theorie naar praktijk te faciliteren. Hiertoe heeft de opleidingsraad er bewust voor gekozen om een onderwijstechnoloog aan te stellen die studenten en docenten kan ondersteunen.

Heel wat contactmomenten vinden ’s avonds plaats. Hiermee komt de opleiding tegemoet aan de vraag van werkstudenten. Voor dagstudenten biedt dit de ruimte om overdag stage te lopen. Het programma is in veel faculteiten ingedaald zodat studenten reeds in hun bachelor- of masteropleiding opleidingsonderdelen van de specifieke lerarenopleiding kunnen opnemen.

Instroom

Over het algemeen is de instroom van nieuwe studenten in alle SLO’s eerder beperkt. De opleidingsraad doet reeds lange tijd inspanningen om de instroom van studenten te verhogen via een brede waaier aan acties, waaronder het uitwerken van een sterkere rekruteringsstrategie, het uitbouwen van een beter imago (intern en extern), het verhogen van de bekendheid binnen de faculteiten en het diversifiëren van de instroom. Enkele concrete deelacties waren: de ontwikkeling van een huisstijl, een slogan, een nieuwe website, deelname aan SID-in’s, de ontwikkeling van een promo-filmpje, campagne voeren binnen de verschillende faculteiten, het project ‘Onderzoekende school’, …

Via het leraar-in-opleidingtraject op maat (LIO) biedt IDLO een bijzondere doelgroep extra kansen op het behalen van het vereiste diploma. Deze zogenaamde ‘inservicetraining’ is bedoeld voor wie reeds voor de klas staat, maar nog geen diploma van leerkracht heeft. Door het laten indalen van bepaalde modules in andere opleidingen tracht de opleidingsraad bovendien studenten uit andere opleidingen warm te maken voor het volledige traject.

Studiesucces

De opleidingsraad werkt aan een gerichte rekrutering, een sterk aanvangsbeleid en een sterke studievoortgangsbewaking. Onder meer via aangepaste LIO-trajecten tracht men haalbare trajecten te voorzien voor werkende studenten. Bovendien heeft de opleidingsraad een studentenvolgsysteem ingevoerd. Het studierendement schommelde de voorbije jaren rond de 90%.

Als studenten afhaken, neemt een lid van de opleidingsraad structureel contact op om te achterhalen wat de redenen hiervoor zijn. De opleidingsraad ziet hierin een kans om zaken die mislopen recht te trekken en om studenten indien mogelijk terug op weg te zetten naar het afronden van het volledige traject.

Het werkveld vormt een belangrijke partner van de opleiding

Uitstroom, alumni en relatie met het werkveld

De opleidingsraad hecht veel belang aan de inbreng van vertegenwoordigers van het werkveld, in het bijzonder van de stagescholen en stagementoren. Het werkveld is omwille van het grote belang van de stage een belangrijke partner van de opleiding. Een werkveldvertegenwoordiger maakt deel uit van de opleidingsraad. Ook het project ‘Onderzoekende school’ maakt een belangrijk deel uit van de relatie met het werkveld. De opleidingsraad plant dit project te bestendigen en uit te breiden. In de senaat werd ‘Onderzoekende school’ voorgesteld als mooi voorbeeld van hoe via “professionele leergemeenschappen” het werkveld en de academische wereld met elkaar in gesprek kunnen gaan. Via een nascholingsaanbod houdt de opleidingsraad contact met alumni.

Internationalisering

De lerarenopleiding is een eenjarige opleiding die door veel studenten gespreid wordt over meerdere jaren, wat een internationale stage niet evident maakt. Enkele jaren geleden is de opleiding gestart met het uitwerken van een buitenlandse stage. De opleidingsraad denkt er over om dit in de toekomst ook structureel in te bouwen. Ook de terugkoppeling van de buitenlandse stage-ervaringen naar de studenten die in Brussel blijven, wordt nog verder uitgewerkt. In sommige opleidingsonderdelen is er ook aandacht voor internationale tendensen.

De opleidingsraad overweegt om op zoek te gaan naar vergelijkbare opleidingen in het buitenland om samenwerkingsverbanden aan te gaan in verband met de grootstedelijke context. Aangezien het niet voor alle studenten even evident is om voor een langere periode naar het buitenland te gaan, plant de opleidingsraad andere mogelijkheden te exploreren.

Communicatie

De opleidingsraad investeerde sterk in het informeren van alle betrokkenen over het vernieuwde curriculum. Er waren infosessies voor studenten en schoolbezoeken om het nieuwe concept voor te stellen en met de scholen te bespreken in hoeverre zij wilden instappen in het project. De opleiding investeert sterk in overleg en communicatie met de stagescholen, via de brochure ‘samen opleiden’.

De opleidingsraad houdt rekening met de inbreng van studenten

Werking opleidingsraad

De opleidingsraad bevordert en bewaakt de kwaliteit van de SLO’s. De opleidingsraad tekent de visie uit en formuleert onder meer voorstellen over de inhoud, de vorm, de samenhang en de studeerbaarheid van de programma’s. De opleidingsraad vergadert frequent. Studenten zijn goed vertegenwoordigd op de opleidingsraad, die rekening houdt met de inbreng van de studenten. Complementair met de reguliere vergaderingen worden op regelmatige basis opleidingsdagen georganiseerd waarbij dieper wordt ingegaan op actuele thema’s. De opleiding houdt bovendien de vinger aan de pols via een intensieve samenwerking met het werkveld.

 

---------------------------------------------------

Dit rapport is gebaseerd op de resultaten van een kwaliteitsbeoordeling, die plaatsvond op 7 maart 2016.  Hierbij waren vertegenwoordigers van de opleidingsraad aanwezig, inclusief studenten, naast interne en externe peers en experten.

Tekst goedgekeurd door de Academische Raad op 1 oktober 2018.