Immunotherapie: een krachtige nieuwe behandeling voor kanker

Wanneer je lichaam te maken krijgt met tumorcellen, wordt het immuunsysteem geactiveerd om die kwaadaardige cellen onder controle te krijgen. Als je immuunsysteem na enige tijd de strijd begint te verliezen, komen er symptomen boven die je vertellen dat er iets aan de hand is. Op dat moment kan immunotherapie het immuunsysteem als het ware nieuwe munitie geven om de kankercellen aan te pakken. Nadat de tumor zoveel mogelijk werd weggesneden, verbrand door radiotherapie of vergiftigd met chemotherapie, kan immunotherapie je eigen verdedigingssysteem zodanig activeren dat je immuunsysteem de kankercellen zal aanvallen.

Sleutelrol voor dendrititsche cellen

Dendritische cellen kapen de hoofdrol weg in immunotherapie. Dit zijn cellen die altijd op patrouille zijn doorheen het lichaam, op zoek naar indringers of iets abnormaals (zoals kwaadaardige cellen). Wanneer we bijvoorbeeld onze vinger snijden, zullen de dendritische cellen de micro-organismen herkennen, opnemen en vervolgens meenemen naar de lymfeklieren, waar dan een immuunreactie of verdediging wordt gegenereerd. De dendritische cellen activeren T-lymfocyten in de lymfeklieren, zij zullen uiteindelijk de infectie bestrijden. Bij immunotherapie gaan we ervan uit dat we deze cellen, en dus ons immuunsysteem, ook moeten kunnen inschakelen of versterken in de strijd tegen kankercellen.

Dit basis idee wordt uitvoerig bestudeerd en getest in het Laboratory for Molecular and Cellular Therapy (LMCT) van de VUB en het UZBrussel.  Voorlopers van dendritische cellen stromen door onze bloedbanen. Aan de hand van aferese kunnen artsen en onderzoekers deze cellen isoleren. Dat gebeurt via een techniek waarbij bloed wordt afgenomen van de patiënt, de gewenste cellen er worden uitgenomen en de rest terug wordt terug gegeven. Daarna worden deze witte bloedcellen of monocyten in een steriele kamer of clean room uitgegroeid tot volwaardige dendritische cellen. Deze dendritische cellen worden vervolgens zodanig verder ontwikkeld dat deze tumorantigenen in zich dragen.  De bewerkte dendritische cellen worden dan opnieuw bij de patiënt ingespoten om zo de T-lymfocyten van de patiënt zodanig te programmeren dat ze de specifieke tumorcellen kunnen zoeken en doden.

Op die manier wordt een cellulair vaccin (TriMix DC-MEL) aangemaakt dat gebruikt wordt bij de behandeling van kwaadaardige huidkanker (melanoom). De respons op dergelijk therapeutisch vaccin vergt enige tijd zodat het herstel traag verloopt; het grote voordeel is dat het veel minder ingrijpend en toxisch is dan de klassieke behandeling.

Immunotherapie is de toekomst


Vandaag gaan de onderzoekers nog een stapje verder. Er wordt onderzocht of de programmatie van de dendritische cellen, iets wat tot nu toe buiten het lichaam gebeurt, niet gewoon binnen het lichaam zelf kan gebeuren. Dit heeft al goede resultaten opgeleverd in preklinisch onderzoek en binnenkort een eerste keer worden uitgewerkt in klinische studies bij patiënten met leverkanker en pre-maligne letsels van de baarmoederhals. Omdat de mogelijkheden van deze aanpak breed zijn, werd dit jaar zelfs de stap gezet om een bedrijf op te richten dat zich gaat toeleggen op dit onderzoek.  Het Laboratory for Molecular and Cellular Therapy aan de VUB richtte voor het maken van dit vaccin een eigen spinoff op: eTheRNA NV.

Prof. Kris Thielemans
BMWE
Kris.Thielemans@vub.ac.be
+32-2-4774566


Onderzoek aan de VUB

Zoek hier projecten, publicaties, onderzoekers, teams,...