Moleculaire beeldvorming

In het In Vivo Cellular and Molecular Imaging (ICMI) labo ontwikkelen de onderzoekers radioactieve probes of tracers om kankercellen door middel van specifieke moleculaire targets op te sporen en te vernietigen.

Kankercellen hebben heel specifieke kenmerken, in het ICMI Lab maken ze probes die, eens ingespoten in het lichaam, kankercellen herkennen en er zich aan vasthechten. De probes bestaan uit radioactieve isotopen die gelinkt worden aan nanobodies. Nanobodies zijn unieke antilichaamfragmenten van kamelen die ontwikkeld worden in het Cellulaire en Moleculaire Immunologie Labaan de VUB. De straling van het radioactief verval van de isotopen wordt in beeld gebracht door middel van een SPECT-scan. Met complexe wiskundige berekeningen wordt elk beeldje dat in deze scanners wordt gemaakt, samen geplaatst en omgevormd tot een mooi en duidelijk 3D-beeld. Het resulterende beeld weerspiegelt de biodistributie van het nanobody. Met deze techniek kunnen de onderzoekers moleculaire aspecten van kanker meten in het lichaam van de patient op een niet-invasieve wijze. Naast beeldvorming met radioactieve isotopen, maken de onderzoekers ook fluorescerende beeldvorming mogelijk: in plaats van radio isotopen worden er fluorescerende moleculen gekoppeld aan de nanobodies. Deze toepassing heeft als doel om chirurgen tijdens een operatie bij te staan door de tumor te laten oplichten. Dit heet Image guided Surgery. 

“Is dat niet gevaarlijk?” horen we u denken. Uiteraard zijn radioactieve stoffen gevaarlijk. Maar omdat nanobodies heel klein zijn en de gebruikte radioactieve isotopen een kort half-leven hebben, verdwijnt de radioactiviteit snel uit het lichaam via de nieren en de blaas.

Het ICMI Lab stelt niet alleen diagnoses aan de hand van radioactieve stoffen, ze proberen er ook de kwaadaardige cellen mee te vernietigen. Daarvoor wordt een radio isotoop met een hogere energetische waarde gekoppeld aan een nanobody, dat product zal naar de kern van de kankercel gaan en daar heel lokaal zijn straling afgeven waardoor het DNA van de cel breekt en de kankercel sterft. Deze radionuclide therapie wordt al meer dan 60 jaar succesvol toegepast bij schildklierkanker, maar zet nu dus ook zijn eerste stappen in een bredere kankerbestrijding. Een grote tumor kan deze therapie echter wel nog niet aan. De chirurg zal de tumor dan eerst wegsnijden, waarna het product zijn werk kan doen en de laatste kankercellen zal doden.

Het gebruik van verschillende soorten straling in de geneeskunde is niet nieuw: denk aan röntgenfoto’s en radiotherapie of “bestraling” bij kanker. Het ICMI-lab neemt deze techniek een stap verder en gebruikt radio isotopen gecombineerd met specifieke moleculen voor de diagnose en therapie van kanker.

Prof. Tony Lahoutte
Vrije Universiteit Brussel, Faculteit Geneeskunde en Farmacie, Onderzoeksgroep Medical Imaging and Physical Sciences
Tony.lahoutte@vub.ac.be
http://www.vub.ac.be/infovoor/onderzoekers/research/team.php?team_code=BEFY

 

Onderzoek aan de VUB

Zoek hier projecten, publicaties, onderzoekers, teams,...