logo

U bent hier

De stad in ons hoofd

Promotie ‘De Intrinsieke Stad. Onderzoek naar het denkbeeld van de stad Rotterdam’

Psychologe Marina Meeuwisse promoveert aan de Vrije Universiteit Brussel op onderzoek naar de wijze waarop het idee van een stad zich in de hoofden van de mensen vormt. Zij doctoreert op maandag 20 januari om 14u30 in promotiezaal van gebouw D op de tweede verdieping lokaal 2.01 op de campus Etterbeek, Pleinlaan 2. De ‘stad op ooghoogte’ blijkt cruciaal te zijn voor de beeldvorming van een stad. Naast haar wetenschappelijke werk is Marina Meeuwisse ook werkzaam als documentaire fotograaf.

Meeuwisse heeft met behulp van sociale fotografie en technieken uit de psychiatrie, visuele antropologie, ontwerpdisciplines en de cognitieve psychologie onderzoek gedaan naar het 'denkbeeld van de stad'.  De resultaten laten zien dat de 'stad op ooghoogte' - dat wat we ongemerkt waarnemen tijdens een stadswandeling - een belangrijke rol speelt in het informeel en non-formeel leren van stedelingen. Bovendien leert het onderzoek dat de perceptie van de gebouwde stad - architectuur en infrastructuur – vrijwel direct betekenissen in de hoofden van mensen activeert. Het laat zien dat mensen ongemerkt betekenissen toekennen aan plekken die zij schijnbaar achteloos passeren, die op hun beurt het gedrag beïnvloeden.
Europa
Europese steden kennen kwetsbare wijken met een hardnekkige problematiek, waar ‘leefbaarheid en veiligheid’ onder druk staan. Vaak zijn het ingewikkelde vraagstukken waarbij een soms explosieve combinatie van fysieke, sociale en economische factoren tot grote problemen kan leiden. Oplossingen voor deze vraagstukken vragen om inzicht in de factoren die de samenhang tussen de gebouwde stad en stedelijke cultuur verklaren. Er is weinig fundamenteel interdisciplinair onderzoek gedaan naar de relatie tussen de stedelijke inrichting in de stad en stedelijke cultuur, de sociale texturen in een stad. Bovendien is er een spraakverwarring tussen makers en denkers: de ontwerp- en sociale disciplines hanteren begrippen en concepten die voor meerdere uitleg vatbaar zijn en vanuit een wetenschappelijk oogpunt onderling niet uitwisselbaar zijn. Ondanks deze diversiteit gebruiken beide groepen disciplines begrippen die verwijzen naar mentale processen, en die suggereren dat ‘de stad een denkbeeld’ is. Een vergelijkbare opvatting vinden we bij actuele politiek-bestuurlijke opvattingen in Rotterdam: burgers kennen een imago en een identiteit aan wijken toe. "Imago' en 'identiteit' verwijzen naar de manier waarop stedelingen wijken beoordelen; deze concepten krijgen vorm in de hoofden van stedelingen.
Toevallige kennis
Meeuwisse is in haar onderzoek nagegaan op welke manier dit 'denkbeeld' van de stad tot stand komt in de hoofden van mensen. Daaruit blijkt dat non-formele en informele leerprocessen hieraan ten grondslag liggen. Dat zijn vormen van leren waarbij geen expliciete aandacht is voor kennisoverdracht. De termen verwijzen naar alle vromen van leren die in het dagelijks leven plaatsvinden, elke ontmoeting, elke ervaring kan daarvan deel uitmaken. De hersenstructuren die zulke toevallig geleerde kennis opslaan zijn niet 'on speaking terms' met de hersenstructuren waarin we formele aangeleerde kennis opslaan. Ook blijkt dat ons geheugen geen onderscheid kan maken tussen feit en fictie en dat de media impliciet bijdragen aan 'de stad als denkbeeld'. Daarom is een nieuw concept aan het onderzoeksdomein toegevoegd: 'de intrinsieke stad', dat is een gedroomde stad die geen fysieke bodem heeft en bestaat uit werkelijk ervaren gebeurtenissen en niet werkelijk ervaren gebeurtenissen: verhalen van anderen, verhalen uit de media.
De resultaten van het onderzoek bieden politici, bestuurders, ontwerpers en sociaal wetenschappers een handelingskader en concrete richtlijnen voor een geïntegreerde, agogische aanpak van stedelijke vraagstukken. Want: bescheiden ingrepen in de textuur, kleur, materiaalgebruik van de stad op 'ooghoogte' veranderen de betekenis van een ple, die het imago en de identiteit van wijken ingrijpend kan veranderen. 
Marina Meeuwisse
Psycholoog, pedagoog en fotograaf Marina Meeuwisse studeert nu af aan de faculteit Psychologie en Agogiek van de Vrije Universiteit Brussel. Haar studie volgde Meeuwisse aan de Universiteit Leiden waar ze experimentele psychologie en mediapedagogiek studeerde. Ze is haar carrière gestart in het jongerenopbouwwerk en is in 1991 bij Hogeschool Rotterdam gaan werken. Eerst als docent bij de opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming, later als docent/onderzoeker bij de Kenniskring Opgroeien in de Stad. Momenteel is zij projectleider bij het Expertisecentrum Maatschappelijke Innovatie van het programma leefwereldonderzoek, een programmalijn in het kader van gebiedsontwikkeling. Zij heeft meegewerkt aan verschillende internationale culturele projecten, waaronder bij de Yehudi Menuhin Foundation in Brussel. Zij heeft haar wetenschappelijk werk gepresenteerd in Japan en de Verenigde Staten van Amerika en gepubliceerd in Nederland en België. Zij is ook documentaire fotograaf, haar collectie is, vanwege de cultuurhistorische waarde, in 2013 opgenomen in het Stadsarchief van de Gemeente Rotterdam.

De promotie van ‘De Intrinsieke Stad. Onderzoek naar het denkbeeld van de stad Rotterdam: de stad die zich in ons hoofd heeft genesteld’, vindt plaats op maandag 20 januari om 14u30 in promotiezaal van gebouw D op de tweede verdieping lokaal 2.01 op de campus Etterbeek, Pleinlaan 2. Een routebeschrijving vindt u op http://www.vub.ac.be/campus/etterbeek.

Perscontacten

Contacteer de perscontacten van de VUB

Mocht u er niet in slagen de gewenste contactpersoon te vinden, dan kunt u altijd contact opnemen met de persrelaties:
+(32) 473/96 41 37 
sicco.wittermans@vub.ac.be