Anticonceptie

Er zijn goede voorbehoedmiddelen...

De combinatiepil

Er bestaan heel wat soorten op de markt. De pil bevat hormonen die er voor zorgen dat er geen eicel vrijkomt. Er kan dan geen bevruchting plaatsvinden. U slikt de pil drie weken lang elke dag op hetzelfde tijdstip. Daarna stopt u een week. Nadien herbegint u met de volgende strip. Een pil meer dan 12 uur te laat innemen is een "vergeten pil" en dit betekent dat er dan een kans op zwangerschap kan zijn. Ook in de week van uw menstruatie bent u beschermd tegen een zwangerschap. De pil is een zeer betrouwbaar voorbehoedmiddel. Een lichamelijk onderzoek is niet nodig als u met de pil begint. De pil kan bijwerkingen hebben, zoals tussentijds bloedverlies, gespannen borsten, misselijkheid, gewichtstoename en humeurigheid. De bloeddruk kan door de pil wat stijgen en wordt daarom gecontroleerd als u begint met de pil. Rokende vrouwen die ouder zijn dan 35 jaar, hebben iets meer kans op hart- en vaatziekten door de pil. Als een vrouw niet willen stoppen met roken kan zij beter een ander voorbehoedmiddel kiezen.

De minipil

De minipil bevat enkel een lage dosis progestageen in tegenstelling met de combinatiepil die een oestrogeen en een progestageen bevat. 
De minipil kan worden geslikt door vrouwen die geen oestrogenen mogen innemen - bijvoorbeeld moeders die borstvoeding geven - en ook door vrouwen die het oestrogeen in de combinatiepil slecht verdragen of voor wie dit een risico vormt. 
De minipil is ietsje minder betrouwbaar dan de combinatiepil, omdat ze iedere dag op precies hetzelfde tijdstip geslikt moet worden. Om deze reden wordt niet zo vaak voorgeschreven aan vrouwen die soms hun pil te laat innemen of al eens een pil vergeten. 
Bij de minipil hebt u geen stopweek. Na de ene strip gaat u direct door met de volgende. U slikt iedere dag van het jaar een pil.

De prikpil

Dit is een injectie, met uitsluitend één vrouwelijk hormoon (een progestageen) met verlengde werking.
Het hormoon verhindert de eisprong, maakt het slijm van de baarmoederhals minder doorgankelijk voor zaadcellen en heeft ook een contraceptieve werking op het baarmoederslijmvlies. Om de 3 maanden wordt het hormoon in de bovenarm gespoten. De werking is dezelfde als deze van de minipil, namelijk door ovulatie te voorkomen en door de omgeving in de baarmoeder te veranderen. 

update april 2015

Het klassiek koperspiraaltje 

Het klassiek koperspiraaltje is een plastic 'ankertje' waar meestal koperdraad of koperen hulsjes omheen zitten. Een arts plaatst het in de baarmoeder, waar het meestal vijf jaar kan blijven zitten. Men is er lange tijd van uitgegaan dat het spiraaltje niet de bevruchting, maar wel de innesteling van een bevrucht eitje tegenhield. Huidige gegevens wijzen aan dat het spiraaltje voornamelijk een toxisch effect heeft op de zaadcellen. De aanwezigheid van een spiraaltje belet dus dat er een bevruchting plaatsvindt. Het werkt ook in op het baarmoederslijmvlies, waardoor die minder geschikt wordt voor de innesteling van een eventueel bevrucht eitje.

Door het spiraaltje wordt de menstruatie vaak pijnlijker (voor wie daar al last van heeft) en duurt de bloeding langer.

Namen van koperspiraaltjes zijn : mithra-Flex 300, mithra-Load 375, mithra-Sert 380, mithra-T380 (deze laatste werkt 10 jaar).

 Koperspiraaltje GyneFix

Dit spiraaltje werd ontworpen door onze landgenoot Dirk Wildemeersch.
Het bestaat uit een niet resorbeerbare polypropyleendraad waarop 4 (GyneFix 200) of 6 (GyneFix 330) koperen hulsjes vastgemaakt zijn. Bovenaan de draad is een knoopje dat +/- 1 cm diep in de baarmoederwand vastgeprikt wordt zodat het spiraaltje niet uitgestoten wordt.
Resultaat : in het begin is er een kleine kans op uitstoting (indien het spiraaltje niet goed verankerd werd); nadien is de kans op uitstoting sterk gereduceerd. Het wordt meestal goed verdragen want het is klein en flexibel. De doeltreffendheid is dezelfde als voor de andere koperspiraaltjes (indien deze niet verzakt zijn). Vrouwen die al een uitstoting van een klassiek koperspiraaltje meegemaakt hebben, kunnen een GyneFix laten plaatsen. 

Men kan een koperspiraaltje plaatsen tijdens de menstruele periode of later tot dag 12 na het begin van de maandstonden. Het mag ook tot maximum 5 dagen na de vroegst mogelijke ovulatie (= dag 19 bij een regelmatige cyclus van 28 dagen). Indien de vrouw zeker niet zwanger is mag het ook op andere momenten. Het koperspiraaltje kan ook gebruikt worden als noodspiraaltje (tot 5 dagen na een onbeschermd seksueel contact).

Koperspiraaltjes zijn in de praktijk efficiënter dan “de pil”omdat je er niet dagelijks aan moet denken. 

Hormonaal spiraal                                                                          update april 2015

Het spiraaltje heeft de vorm van een T met een capsule ter hoogte van de verticale stam die continu een lage dosis progestageen hormoon vrijlaat. Het is een lokale pil met een hoge dosis in de baarmoeder en een lage dosis in de rest van het lichaam. De eisprong blijft aanwezig.

Voordelen :

  • zeer efficiënt (even veilig als sterilisatie)
  • minder hevige of geen maandstonden na verloop van tijd
  • het is een behandeling voor pijnlijke maandstonden
  • snelle terugkeer van de fertiliteit na verwijdering (het blijft niet nawerken)

Nadelen :

  • in het begin kan men enkele maanden onregelmatig bloedverlies hebben
  • in het begin: soms hoofdpijn, acne en borstspanning: vermindert na 3-4 maanden.
  • Mensen die last hebben van acné en haaruitval kunnen daar wat meer last van krijgen

Namen van hormonale spiraaltjes: Mirena,(werkt 5 jaar); Levosert: generische Mirena; Jaydess: deze laatste heeft een lagere dosage waardoor men minder kans heeft op het wegblijven van de maandstonden; dit hormonaal spiraaltje werkt drie jaar, is wat kleiner en werd ontworpen voor jonge vrouwen

Een implantaat : Implanon :

Implanon is een klein, dun, buigzaam staafje van kunststof van vier centimeter lang dat onderhuids aangebracht wordt en dat drie jaar werkzaam blijft.
Het staafje, zo groot als een lucifer, zit in een injectienaald die aan de binnenzijde van de bovenarm net iets boven de elleboog door de arts wordt ingebracht. Gemiddeld duurt het aanbrengen van zo'n staafje een minuut. Het verwijderen neemt ongeveer twee minuten in beslag. 
Het implantaat geeft kleine hoeveelheden van een progestageen hormoon in de bloedbaan af, die voorkomt dat er een eicel vrijkomt uit de eierstokken. en biedt daardoor bescherming tegen een zwangerschap. Na drie jaar is de voorraad van het hormoon op en moet het implantaat vernieuwd worden. Van zodra de arts het staafje verwijdert, houdt de contraceptieve werking op en wordt de vrouw bijna onmiddellijk terug vruchtbaar. Implanon is in principe geschikt voor alle vrouwen. 
Het is ideaal voor vrouwen die een sterilisatie bij zichzelf of bij de partner te definitief vinden. Maar ook vrouwen die het beu zijn om elke dag een pil te nemen en vrouwen die onregelmatige werkuren hebben, zoals stewardessen, zijn eveneens gediend met het staafje. Het enige nadeel van Implanon is dat er kans is op een onregelmatig bloedingpatroon. Bij ongeveer 50 procent van de gebruiksters is er sprake van minder of geen bloedingen, terwijl circa 10 procent meer en/of langdurig bloedingen ervaart. Andere bijwerkingen zijn gevoelige of pijnlijke borsten, gewichtstoename, hoofdpijn en acne. Deze bijwerkingen zijn vergelijkbaar met die van de pil. Bij het inbrengen en verwijderen van het staafje kan een tijdelijke, kleine blauwe plek ontstaan. Soms blijft er na het verwijderen een onopvallend littekentje.
Implanon kost ongeveer 125 Euro.

Sterilisatie

Bij sterilisatie worden de zaadleiders van de man of de eileiders bij de vrouw definitief dichtgemaakt of onderbroken. 
De ingreep gebeurt poliklinisch (bij de man door een uroloog of chirurg, bij de vrouw door een gynaecoloog) en u kunt doorgaans dezelfde dag nog naar huis. 
Indien goed uitgevoerd is sterilisatie honderd procent betrouwbaar. Ze biedt echter geen bescherming bij soa en hiv.

en er is .........

De NuvaRing :

NuvaRing is een wit doorzichtige, flexibele kunststof ring van 4 mm dik en met een doorsnee van 5,4 cm, die u zelf in uw vagina brengt. De ring bevat twee soorten hormonen, oestrogeen en progestageen, die dagelijks direct in de vagina worden vrijgegeven. De hoeveelheid hormonen die dagelijks in uw lichaam komt is kleiner dan met een orale anticonceptiepil.

De twee hormonen zorgen ervoor dat er geen eisprong plaatsvindt, zodat er geen zwangerschap kan ontstaan. Bovendien zorgt het hormoon progestageen er ook voor dat het slijm van de baarmoederhals dikker wordt. Zo kunnen eventuele zaadcellen niet doordringen tot de baarmoeder. Eén ring blijft drie weken werkzaam, maar ook - mocht u de ring vergeten te verwijderen na drie weken - in de vierde week blijft hij betrouwbaar.

Het grote voordeel van dit nieuwe middel is dat u drie weken lang niet elke avond (of ochtend) een pilletje hoeft te slikken.

Onderzoek toont aan dat vrouwen weinig last hebben van bijverschijnselen zoals hoofdpijn, libidoverlies of gewichtstoename. In ieder geval minder dan bij de orale anticonceptiepilpil, omdat de dosis hormonen lager is.

De ring heeft een hoge betrouwbaarheid. Bovendien wordt de betrouwbaarheid van de ring niet beïnvloed door braken of diarree, wat wel het geval is met de orale anticonceptiepil. De ring zit immers in de vagina en hoeft de darmen en de maag niet te passeren.

Niet alle vrouwen vinden het even prettig om een vreemd voorwerp in de vagina te hebben. Maar ook niet alle mannen. Ongeveer 80% van de gebruiksters zegt geen last te hebben van de ring. Van de mannen voelt 70% de ring niet zitten tijdens het vrijen. Blijkbaar verschilt het van persoon tot persoon. De ring beschermt trouwens niet tegen seksueel overdraagbare aandoeningen en aids.
Deze NuvaRing is het allernieuwste voorbehoedmiddel , maar ook het allerduurste ! Voor 3 ringen betaalt men EUR 35.00.


De anticonceptiepleister (EVRA)

De anticonceptiepleister bevat dezelfde hormonen als de gecombineerde anticonceptiepillen : oestrogeen (in dit geval ethinylestradiol) en progestageen (in dit geval norelgestromin).
Met dagelijks 20 microgram oestrogeen is EVRA te vergelijken met een lichte pil.
Elke pleister geeft een week lang gelijkmatig hormonen af die via de huid rechtstreeks in de bloedbaan terechtkomen. De hormonen voorkomen op drie manieren dat u zwanger raakt :

  • ze zorgen ervoor dat de eierstokken geen eicel afgeven (geen ovulatie)
  • ze verdikken het slijm van de baarmoederhals, zodat sperma erg moeilijk in de baarmoeder kan komen.
  • het baarmoederslijmvlies wordt dunner en ongeschikt voor innesteling.

EVRA is wereldwijd getest door meer dan 3300 vrouwen. Daarbij werden meer dan 70000 pleisters aangebracht. Net als de pil is de betrouwbaarheid van EVRA 99 % bij correct gebruik. 
Bij vrouwen met een lichaamsgewicht van meer dan 90 kg is de pleister minder betrouwbaar. Borstspanning komt in het begin vrij veel voor. In 3,8% van de gevallen kwam de pleister gedeeltelijk of geheel los, maar dat gebeurde niet frequenter in een warm klimaat, een sauna of bij het sporten.

Om met EVRA te beginnen mag u NIET zwanger zijn.
Als u EVRA voor het eerst gaat gebruiken, hebt u twee mogelijkheden:

  • Starten op de eerste dag van uw menstruatie:
    Brengt uw eerste pleister aan gedurende de eerste 24 uur van uw menstruatie
    De pleister werkt direct en is ook direct betrouwbaar.
  • Starten op de dag van uw voorkeur:
    Misschien vindt u het prettig als de dag waarop u een nieuwe pleister moet plakken (plakdag) bijvoorbeeld altijd op zondag valt, of op een andere dag. Of misschien wilt u liever ongesteld zijn in het weekend. U kunt uw plakdag zelf bepalen, maar in dit geval moet u de allereerste 7 dagen wel bijkomend een condoom gebruiken als u seks hebt.

Het kan wel eens goed uitkomen om een keer niet ongesteld te worden. Na pleister 3 gaat u dan gewoon direct verder met pleister 1 van de volgende serie. U last dus geen stopweek in en dus komt er ook geen menstruatie. In de stopweek na pleister 6 wordt u dan weer gewoon ongesteld. Het zou natuurlijk ook kunnen dat u uw menstruatie niet wilt overslaan, maar dat je 'm liever even uitstelt. In dat geval kun je ook 1 of 2 weken extra plakken. De pleister die u dan overhoudt, kunt u als reservepleister gebruiken voor de volgende keer dat u uw menstruatie wilt uitstellen.

U mag EVRA op de volgende plaatsen plakken:

  • bil
  • buik
  • buitenkant van je bovenarm
  • schouderbladen
  • (onder)rug

Plak een EVRA-pleister NIET op uw borsten!

U mag elke week een andere plaats kiezen, maar welke plaats u ook kiest: de pleister moet daar 7 dagen blijven zitten!
U mag de pleister ook elke week op ongeveer dezelfde plaats dragen. Het beste is dan wel om steeds een paar centimeter op te schuiven. Dat is prettiger voor uw huid. Als u de pleister bijvoorbeeld graag op uw buik draagt, zoekt udan op uw volgende Plakdag een plekje aan de andere kant van uw buik.

  • Brengt u de pleister niet aan op een plaats waar de huid rood of geïrriteerd is of op een plek waar je een 
    snijwond hebt.
  • Draagt u maar 1 pleister tegelijk.
  • Verwijdert u een gebruikte pleister eerst voordat u een nieuwe opplakt.
  • Controleert u elke dag of uw pleister nog goed vastzit, bijvoorbeeld tijdens het douchen.
  • Een pleister moet 7 dagen op dezelfde plaats blijven zitten!

Om een EVRA-pleister te verwijderen:

  • Maakt u met uw nagel voorzichtig een hoekje van de pleister los.
  • Trekt u 'm er snel af (anders is het onnodig pijnlijk).
  • Vouw de gebruikte pleister zorgvuldig dubbel voordat u hem weggooit.
  • Verwijdert u het eventueel achtergebleven randje lijm met een beetje babylotion.

LET OP! Een verwijderde pleister kan nog wat restbestanddelen bevatten. Vouw de pleister dus voor u hem weggooit zorgvuldig dubbel, met de plakkende kant naar binnen. Plakt u hem daarna in de reservoirplaats aan de buitenkant van uw oude verpakking (of in de nieuwe verpakking nadat u de nieuwe pleister hebt verwijderd.) Gebruikte pleisters horen bij het klein chemisch afval. U kunt ze ook inleveren bij de apotheek.

Wat moet u doen als u vergeten bent om een pleister te vervangen?
1 of 2 dagen te laat gedurende week 2 of 3?
Verwijdert u de gebruikte pleister en brengt meteen een nieuwe pleister aan.
Brengt u de volgende pleister aan op uw normale Plakdag.
Het is niet nodig om een extra anticonceptiemiddel te gebruiken.

Méér dan 2 dagen (48 u) te laat gedurende week 2?
Brengt u direct een nieuwe pleister aan (tenzij u vermoedt, dat u zwanger bent).
LET OP: u hebt nu dus een andere Plakdag of u moet uw stopweek inkorten tot uw Plakdag.
Indien u tijdens de laatste 5 dagen geen seks hebt gehad, moet u GEEN noodpil gebruiken, maar wel gedurende 7 dagen een condoom gebruiken.
Indien u seks hebt gehad gedurende de laatste 5 dagen, moet u een noodpil innemen en gedurende 7 dagen een condoom gebruiken.

Te laat gedurende week 3?

Onmiddellijk de pleister verwijderen en beginnen met uw pleistervrije week.
Na 7 pleistervrije dagen terug beginnen met een nieuwe serie.
U hebt geen noodpil nodig.

Te laat gedurende week 4?

Verwijdert u de pleister zodra u er aan denkt.
Begint u uw volgende cyclus op uw normale Plakdag.
Het is niet nodig om een extra anticonceptiemiddel te gebruiken.

Te laat begonnen met een nieuwe serie?

Na de stopweek moet u er natuurlijk op tijd aan denken om op uw Plakdag weer met pleister 1 te beginnen.
Als uw pleistervrije week meer dan 7 dagen duurt, loopt u de risico op een zwangerschap.
Als u de laatste 5 dagen seks hebt gehad, moet u dadelijk uw pleister aanbrengen en de noodpil innemen en gedurende 7 dagen een condoom gebruiken
Als u de laatste 5 dagen GEEN seks hebt gehad, moet u dadelijk uw pleister aanbrengen en moet u enkel gedurende 7 dagen een condoom gebruiken.

en er is het goed gebruik...

Idealiter is de dubbele beveiliging : een pil, spiraal, een implant, een pleister of de Nuvaring, zodat u niet zwanger wordt, gecombineerd met een condoom, ter bescherming tegen S.O.A. !

er zijn ook de iets minder betrouwbare middelen...

Het condoom

Het condoom is een rubber hoesje dat tijdens de gemeenschap om de penis zit en het zaad opvangt. Zo kan geen bevruchting plaatsvinden. Het condoom is minder betrouwbaar dan de pil. Een zaaddodend glijmiddel verhoogt de betrouwbaarheid. Sommige condooms zijn hier al van voorzien. Gebruikt u desgewenst een (extra) glijmiddel op waterbasis, bij drogist en apotheek verkrijgbaar. Gebruikt u géén olie, vaseline of crème. Dat tast het rubber aan en dan is het condoom niet betrouwbaar. Een groot voordeel van condooms is dat ze niet alleen beschermen tegen zwangerschap, maar ook tegen seksueel overdraagbare aandoeningen.


Het vrouwencondoom : (merknaam = Femidom)

Het vrouwencondoom is een doorzichtig zakje van 17 cm lang uit polyurethaan met een binnen-en buitenring.
Voor elke coïtus moet het vrouwencondoom in de vagina geplaatst worden (het kan ook een tijdje vooraf ingebracht worden, om het vrijen niet te storen!).
Knijpt u de binnenste ring samen tussen duim en wijsvinger en duwt u deze ring diep in de vagina. Daarna duwt u de binnenste ring verder in de vagina door uw wijsvinger in het vrouwencondoom te plaatsen. Opgelet met scherpe nagels.
De buitenste ring bedekt de schaamlippen. U moet ook opletten dat de penis niet naast het condoom in de vagina gaat. Bij de zaadlozing wordt het sperma opgevangen in het vrouwencondoom. De man hoeft zich niet zo snel terug te trekken als met een mannencondoom.

Als de penis uit de vagina is, geeft u de buitenring een draai zodat het sperma in het condoom blijft zitten. Nadien, kunt u het vrouwencondoom verwijderen door het voorzichtig uit de vagina te trekken. Elk vrouwencondoom kunt u maar éénmaal gebruiken.
Over de veiligheid zijn er nog geen uitgebreide studies gedaan, maar men denkt dat de veiligheid vergelijkbaar is met het mannencondoom. Het zou eveneens eens goede bescherming bieden tegen seksuele overdraagbare aandoeningen.

Idealiter is een dubbele beveiliging te gebruiken: het spiraal of de pil ter voorkoming van zwangerschap , gecombineerd met het condoom ter bescherming tegen soa.

er zijn ook minder betrouwbare middelen...

  • Het pessarium
  • De zaaddodende producten
  • Coïtus interruptus (= terugtrekken)
  • Periodieke onthouding ( = de kalendermethode)
  • Temperatuurmethode
  • Billingsmethode
 

...en er is de hulp bij ongevallen!

Pillen vergeten, gescheurd of vergeten condoom, enz... het kan altijd gebeuren! Apotheek noodpil!
Kom zo vlug mogelijk. Tot maximum 72 uur na de coïtus, kan door de inname van de Noodpil de kans op zwangerschap met 75 % verminderd worden. Een andere mogelijkheid om zwangerschap te voorkomen is, dat de arts een noodspiraaltje plaatst.

Abortuscentra

Abortushulpverlening - coördinatie
LUNA VZW 
p/a Rooseveltplaats 12 
2060 Antwerpen 
Tel. 03/226 25 25 
fax. 03/236 11 88 
Coördinatie Wallonië
Groupe d'Action des Centres Extra-Hospitaliers Pratiquant l'Avortement (GACEHPA)
rue de la Tulipe 34
1050 Brussel
02/502 72 07
Abortuscentra Vlaanderen & Brussel
Dr. Willy Peerscentrum
Rooseveltplaats 12 
2060 Antwerpen
Tel. 03/226 25 25
Fax 03/236 11 88
Sjerp-Dilemma - Vrije Universiteit Brussel 
Waversesteenweg 1055, 1160 Brussel (hoek Waversesteenweg en Schoofslaan, vlakbij Colruyt)
postadres : Pleinlaan 2, 1050 Brussel
Tel. 02/629 23 40
Fax 02/629 23 43
Kollektief Antikonceptie
Lieven De Winnestraat 65/001
9000 Gent
Tel. 09/233 64 92
fax. 09/233 62 34
Bourgogne Centrum
Gouverneur Roppesingel 81, 2de verdieping 
3500 Hasselt
Tel. 011/23 29 91
fax 011/24 27 74
CEVO Centrum voor verantwoord ouderschap West-Vlaanderen
Prinses Stephanieplein 19
8400 Oostende
Tel. 059/80 57 11